KVKK

Madde 15

Şikâyet Üzerine veya Resen İncelemenin Usul ve Esasları

Son Güncelleme: 29 Temmuz 2026
TBMM Madde Gerekçesi

Güncel metinYürürlükte

2016 Kanun Tasarısı gerekçesi

Maddeyle, Kurul tarafından yapılacak incelemenin usul ve esasları düzenlenmektedir. Buna göre, Kurul, şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenmesi halinde resen, görev alanına giren konularda gerekli incelemeyi yapabilecektir. Bu inceleme şikâyete ya da resen öğrenilen şikâyet konusuna münhasır olacaktır. Kurulun resen genel inceleme yetki ve görevi bulunmamaktadır. Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen şartları taşımayan ihbar ve şikâyetler incelemeye alınmayacaktır. Veri sorumluları, Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler hariç, talep edilen bilgi ve belgeleri, Kurula onbeş gün içinde göndermek veya gerektiğinde yerinde inceleme yapılmasına imkân sağlamak zorundadır.

Kurulun, şikâyet üzerine yapacağı inceleme sonunda cevap vermesi öngörülmekte, şikâyet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmezse talebin reddedilmiş sayılacağı hükme bağlanmaktadır. Buna göre, şikâyet tarihinden itibaren altmış günlük sürenin geçmesiyle idari yargıda dava açma süresi başlayacaktır.

Kurulun, şikâyet üzerine yapacağı inceleme için altmış günlük süre öngörülmüş ise de resen yapacağı incelemeler yönünden herhangi bir süre öngörülmemektedir.

Kurul, şikâyet üzerine veya resen yapılacak inceleme sonucunda, Kanun hükümlerinin ihlal edildiği kanaatine varırsa, tespit ettiği hukuka aykırılıkların ilgili veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar verir ve kararı ilgililere tebliğ eder. Bu karar, tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirilecektir.

Yine şikâyet üzerine veya resen yapılan inceleme sonucunda, kanuna aykırı uygulamanın yaygın olduğunun Kurul tarafından tespit edilmesi üzerine ilgili kurum ve kuruluşların görüşü de alınmak suretiyle bu konuda ilke kararı alınır ve bu karar yayımlanır.

Ayrıca Kurula, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve açıkça hukuka aykırılık şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde, nihai karardan önce veri işlenmesinin veya verinin yurtdışına aktarılmasının durdurulmasına karar verme yetkisi verilmektedir.

İlgililerin, Kurulca verilen kararlara karşı idare mahkemelerinde dava açabilmeleri mümkündür.

2014 Tasarısı2014

2014 Tasarısı madde gerekçesi
İlgili hükümler m.14

Maddeyle, Kurul tarafından yapılacak incelemenin usul ve esasları düzenlenmektedir. Buna göre, Kurul şikayet üzerine veya re'sen Kanunun uygulanmasıyla ilgili konularda inceleme yapabilecektir. Bu kapsamda, talep edilen bilgi ve belgelerin, veri sorumluları tarafından Kurula gönderilmesi, talep edilen bilgi ve belgelerin Devlet sırrı niteliğinde bulunması halinde yerinde inceleme yapılmasına imkan sağlanması, inceleme sonucunda Kurul tarafından en geç dört ay içinde verilen kararların derhal ve en geç otuz gün içinde yerine getirilmesi öngörülmektedir. Ayrıca inceleme sırasında kanuna aykırılığın yaygın olduğu hallerde Kurul tarafından ilke kararı alınabilmesi, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ihtimali ve açıkça hukuka aykırılık hallerinde verilerin işlenmesinin ya da yurtdışına aktarılmasının durdurulması yönünde Kurulun karar verebilmesi düzenlenmektedir.

2008 Tasarısı2008

2008 Tasarısı madde gerekçesi
İlgili hükümler m.32m.33

Madde 32 gerekçesi

Maddede şikâyet başvurusunun usulü gösterilmektedir. Buna göre ilgili kişiler, şikâyet konusu işlemin yapıldığı veya öğrenildiği tarihten itibaren üç ay içinde Kurula şikayette bulunabileceklerdir.

Madde 33 gerekçesi

Maddede, Kurulun şikâyetleri inceleme usulü ve bu inceleme neticesinde yapacağı işlemler ile veri kütüğü sahibinin Kurul incelemesi ile ilgili olarak yükümlülükleri düzenlenmektedir. Maddenin son fıkrasıyla Kurula, geçici tedbir mahiyetinde veri işlenmesini veya yurt dışına veri aktarımını engelleme imkânı tanınmaktadır.

01

İncelemenin başlaması ve kapsamı

Kanunun 15. maddesine göre Kurul incelemesi şikayet üzerine veya resen başlayabilir. Şikayet yolu ilgili kişinin başvurusuyla açılır. Resen inceleme ise Kurulun görev alanına giren bir ihlal iddiasını öğrenmesiyle başlar. Her iki durumda da incelemeyi yürütme ve karara bağlama yetkisi Kurula aittir.1

İlgili kişinin şikayet yoluna başvurabilmesi, önce veri sorumlusuna başvurmasına ve ardından Kanunun 14. maddesindeki koşulları yerine getirmesine bağlıdır.2 Kurulun resen inceleme yapması ise ihlalden etkilenen kişinin önceden veri sorumlusuna başvurmuş olmasına bağlı değildir.3

Kurul, görev alanına giren belirli bir ihlal iddiasını öğrendiğinde resen inceleme yapabilir.4 Maddenin gerekçesine göre inceleme, şikayet konusu veya öğrenilen ihlal iddiasıyla sınırlıdır. Kurula konusu belli olmayan genel bir inceleme görevi verilmemiştir. Resen incelemenin kapsamı da Kurulun öğrendiği ihlal iddiasıyla bağlantılı olarak belirlenmelidir.5

02

İhbar ve şikayetin ayrımı

Kanunun 15. maddesinin ikinci fıkrası, 3071 sayılı Kanunun 6. maddesindeki şartları taşımayan ihbar ve şikayetlerin incelenmeyeceğini düzenler.1 Gönderme yalnız dilekçe sahibinin kimlik ve adres bilgileriyle sınırlı değildir. Bu nedenle belirli bir konu içermeyen, yargı mercilerinin görevine giren veya dilekçe sahibinin adı, soyadı, imzası ile iş ya da ikamet adresini içermeyen başvurular incelenmez.2

Şikayet, ilgili kişiye tanınan ve Kurulun cevaplandırmakla yükümlü olduğu bir başvuru yoludur. İhbar ise Kurulun bir ihlal iddiasını öğrenmesini sağlayabilir. İhbar sahibinin ilgili kişi olması veya kendi verilerinin olaydan etkilenmesi, resen incelemenin kanuni şartı değildir.3

Kurul, 2023/1465 sayılı kararda ihbar sahibinin verilerinin olaydan etkilenmediğine ilişkin savunmayı kabul etmemiştir. Kurul, bildirilen olayda başka kişilerin verilerinin yetkisiz erişime açıldığını belirlemiştir. İncelemeyi resen yürütürken ihbar sahibinin aynı ihlalden etkilenmiş olmasını aramamıştır.4 Ancak kararın bu sonucu, ihbar sahibine şikayetçi sıfatı veya şikayet yoluna bağlı usul hakları kazandırmaz.6

Bir başvurunun 3071 sayılı Kanundaki şartları taşımadığı için incelenmemesi, dilekçede anlatılan olayın gerçekleşmediği yönünde esastan verilmiş bir karar sayılmaz. Bununla birlikte biçimsel eksiklik taşıyan her dilekçe zorunlu olarak resen incelemeye yol açmaz. Kurulun görev alanına giren belirli bir ihlal iddiasını öğrenip öğrenmediği ayrıca değerlendirilecektir.5

03

Bilgi ve belge istemi

Kurul, inceleme konusuyla ilgili bilgi ve belgeleri veri sorumlusundan isteyebilir. Veri sorumlusu, devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler dışındaki istemi on beş gün içinde karşılamakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, incelemenin şikayet üzerine veya resen başlamasına göre değişmez.1

Kurulun istediği bilgi ve belgelerin inceleme konusuyla ilgili olması gerekir. Kurul, somut ihlal iddiasıyla ilgisi bulunmayan bilgileri bu fıkraya dayanarak isteyemez. Başka bir kanuni sınırlama bulunmadıkça, ticari sır veya kurum içi gizlilik nitelemesi tek başına KVKK m.15/3 kapsamındaki istemin cevapsız bırakılmasına yetmez.2

Kurul, 2022/13 sayılı kararda veri sorumlusunun bilgi istemine cevap vermemesi üzerine incelemeyi şikayetçinin sunduğu belgeler ve dosyadaki diğer bilgiler üzerinden sonuçlandırmıştır. Veri sorumlusu cevap vermediği için verilerin hangi kaynaktan elde edildiği ve işlemenin hangi şarta dayandığı belirlenememiştir. Kurul, şikayetçinin sunduğu belgelerle birlikte bu cevapsızlığı değerlendirerek hukuka aykırı işleme karinesine dayanmıştır. Bu tür bir cevapsızlık, dosyadaki diğer bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirildiğinde veri sorumlusu aleyhine sonuç doğurabilir.3

Bilgi isteminin cevapsız bırakılması, esas ihlalin bütün unsurlarının ispatı için tek başına yeterli değildir. Kurulun ihlal sonucunu, cevapsızlığın yanı sıra dosyadaki bilgi ve belgelere de dayandırması gerekir. Bilgi verme yükümlülüğünün ihlali ile incelemenin esasını oluşturan maddi hukuk ihlali ayrı ayrı değerlendirilmelidir.4

04

Yerinde inceleme

Kurul, gerekli gördüğünde veri sorumlusu nezdinde yerinde inceleme yapabilir ve veri sorumlusu bu incelemeye imkan sağlamak zorundadır. Bu yetki, bilgi ve belge isteminden ayrıdır. Kanun, bu aracı önce yazılı cevap alınmasına veya cevabın yetersiz kalmasına bağlamamıştır.1

Kurul, 2021/426 sayılı kararda veri ihlali bildirimi üzerine resen inceleme başlatmış, yazılı bilgi ve belgeleri istemiş ve yardım masası hizmetinin yürütüldüğü veri sorumlusu nezdinde yerinde inceleme yapmıştır. Karar, bilgi istemi ile yerinde incelemenin aynı dosyada birbirini tamamlayabileceğini gösterir. Kurul, veri sorumlularına istenen bilgi ve belgelerin eksiksiz gönderilmesi konusunda dikkat ve özen gösterme talimatı vermiştir.2

Yerinde incelemenin konusu ve kapsamı, öğrenilen ihlal iddiasıyla bağlantılı olmalıdır. Bu fıkra Kurula arama veya el koyma yetkisi vermez. Yerinde inceleme de inceleme konusu dışındaki sistemlere erişmek amacıyla kullanılamaz. Kararda, incelemenin hangi olay ve veri işleme faaliyetiyle ilgili olduğu ve kapsamı gösterilmelidir.3

Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler yerinde inceleme yükümlülüğünün de dışındadır. Başka bir kanuni sınırlama bulunmadıkça, devlet sırrı niteliği taşımayan bilgi, belge ve sistemler için ileri sürülen genel bir gizlilik iddiası veri sorumlusunu yerinde incelemeye imkan sağlama yükümlülüğünden kurtarmaz.4

05

Devlet sırrı istisnası

Kanunun 15. maddesinin üçüncü fıkrasındaki istisna yalnız devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgelere uygulanır. Anayasa Mahkemesinin yorumuna göre istisna, bu bilgi ve belgelerin Kurula gönderilmesi ve Kurulca incelenmesi imkanını ortadan kaldırır.2 Veri sorumlusunun istisna dışında kalan bilgi ve belgeler bakımından yükümlülüğü sürer.1

Anayasa Mahkemesi, E.2016/125 ve K.2017/143 sayılı kararında devlet sırrı kavramını Ceza Muhakemesi Kanununun 47. maddesiyle birlikte değerlendirmiş ve kuralı belirsiz bulmamıştır. Mahkeme, devlet sırrının açıklanmasını önleme amacıyla kişisel verilerin korunması hakkına getirilen sınırlamayı ölçülü kabul etmiştir.6 Aynı kararda kişisel verilerin tamamının devlet sırrı olarak nitelendirilemeyeceği de belirtilmiştir.3

2014 Kanun Tasarısı farklı bir yöntem benimsemişti. Tasarıya göre devlet sırrı niteliğindeki belgeler Kurula gönderilmeyecek, fakat Kurul Başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından yerinde incelenebilecekti.4 Bu seçenek kanuna alınmamıştır. Yürürlükteki hüküm, bu bilgi ve belgeleri gönderme ve Kurulun incelemesine açma yükümlülüğünün dışında bırakır.7

Bir belgenin ticari sır, meslek sırrı veya kurum içi gizli bilgi olarak adlandırılması, onun devlet sırrı sayılması için yeterli değildir. İstisna yalnız Anayasa Mahkemesinin Ceza Muhakemesi Kanununun 47. maddesiyle birlikte açıkladığı anlamda devlet sırrı niteliği taşıyan bilgi ve belgelere uygulanabilir.8 Veri sorumlusunun tek taraflı nitelemesi, Kurulun inceleme yetkisini ortadan kaldırmaya yetmez.5

06

Cevap süresi ve zımni ret

Kurul, şikayet üzerine yürüttüğü incelemede ilgililere cevap verir. Şikayet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Süre, veri sorumlusuna yapılan önceki başvurudan veya bu başvuruya verilen cevaptan değil, Kurula yapılan şikayet tarihinden başlar.1

Altmış günlük cevapsızlık, şikayetçinin idari yargıya başvurabilmesi için zımni ret sonucu doğurur. Bu sonuç, ihlal iddiasının esası hakkında gerekçeli bir değerlendirme yapıldığı anlamına gelmez. Sürenin dolması, Kurulun inceleme yetkisini sona erdiren bir hak düşürücü süre olarak düzenlenmemiştir.2

Resen inceleme bakımından aynı süre ve zımni ret sonucu öngörülmemiştir. Resen incelemede Kurula yöneltilmiş bir talep bulunmadığından, şikayete özgü zımni ret sonucu burada doğmaz. Kanunda resen inceleme için belirli bir tamamlama süresi bulunmamaktadır. Bu tespitten, Kurulun hareketsizliğinin hangi koşullarda yargısal denetime konu olacağı hakkında tek başına sonuç çıkarılamaz.3

İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesindeki otuz günlük genel süre, Kanunun 15. maddesindeki özel altmış günlük süreyi değiştirmez. Giderim kararına ilişkin otuz günlük süre ise farklıdır ve kararın veri sorumlusuna tebliğiyle başlar.4

07

Kararın yazımı ve bildirimi

Kurul kararı, toplantı tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde gerekçesiyle yazılır. Karşı oy varsa gerekçesi de karara eklenir. Yönetmelikteki bu süre, Kanunda öngörülen diğer süreleri uzatmaz veya yeniden başlatmaz.1

Şikayet veya resen inceleme sonunda verilen kararda tarafların, iddia ve beyanların özetinin, bunlara ilişkin değerlendirmenin, kararın hukuki dayanağının, sonucunun ve varsa karşı oyun yer alması gerekir. Böylece Kurulun kabul ettiği maddi olgular ile bunlara bağladığı hukuki sonuç karardan anlaşılabilir. Yalnız sonuç bölümünü içeren bir karar, Yönetmelikte aranan karar yapısını karşılamaz.2

Yazımı tamamlanan karar taraflara bildirilir. Kamuya ise yalnız Kurulun gerekli gördüğü kararlar açıklanır. İlke kararlarının yayımlanması Kanunun 15. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca zorunludur.3

Gerekçe ve hukuki dayanak, kararın yargısal denetimine imkan verecek açıklıkta gösterilmelidir. İncelemede toplanan bilgi ile varılan sonuç arasındaki bağ karardan anlaşılmalıdır. Gerekçeli karar, şikayetçi ile veri sorumlusunun Kurulun hangi maddi ve hukuki nedenlerle kabul veya ret sonucuna vardığını değerlendirebilmesini sağlar.4

08

Giderim kararı ve ifa süresi

İnceleme sonunda ihlalin varlığı anlaşılırsa Kurul, tespit ettiği hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar verir. Kararda, giderilecek aykırılık ile veri sorumlusundan beklenen işlem arasında açık bir bağ kurulmalıdır. Giderim kararı yalnız geçmişteki ihlali saptamaz, hukuka aykırı durumun sona erdirilmesini de amaçlar.1

Giderimin biçimi somut ihlale göre belirlenecektir.2 Kurul, 2022/1201 sayılı kararda eski bir Resmi Gazete ilanının kaynak sayfadan silinmesini istememiş, belirli bağlantının ilgili kişinin adı ve soyadıyla yapılan aramayla ilişkilendirilemeyecek biçimde indeksten çıkarılmasına karar vermiştir. Karar, giderim tedbirinin ihlalin kaynağına, veri sorumlusunun rolüne ve korunması gereken diğer menfaatlere göre sınırlandırılabileceğini gösterir.3

Giderim kararı, tebliğden sonra gecikmeksizin ve her halde en geç otuz gün içinde yerine getirilir. Bu azami süre, kararın gereğinin sebepsiz yere son güne kadar bekletilebileceği anlamına gelmez. Kararın daha kısa sürede uygulanması mümkünse gecikmeksizin yerine getirme yükümlülüğü esas alınır.4

Giderim kararı ile idari para cezası ayrı hukuki sonuçlardır. Kurul, ihlalin özelliklerine göre giderim kararıyla yetinebilir. İdari para cezasının kanuni şartları gerçekleşmişse ayrıca para cezasına da karar verebilir. Birinin uygulanması, diğerinin de uygulanmasını zorunlu kılmaz.5

09

Karara uymama ve yaptırım

Kanunun 18. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, Kurulun 15. madde uyarınca verdiği kararları yerine getirmemeyi ayrı bir kabahat olarak düzenler. Yaptırım, belirli bir Kurul kararının muhatabına bildirildiğinin ve kararın gereğinin yerine getirilmediğinin ortaya konulmasını gerektirir. Kurum personelinin hazırlık yazısı veya inceleme sırasında yaptığı bilgi istemi, nihai Kurul kararı değildir.1

Kurul, 2020/765 sayılı kararda daha önce verdiği aydınlatma talimatının eksik yerine getirildiğini saptamış ve karara uymamayı m.18/1-c kapsamında değerlendirmiştir. Değerlendirme, ilk kararın içeriği ile veri sorumlusunun sonradan yaptığı işlemlerin karşılaştırılmasına dayanır.2 Başka bir dosyada yaptırım uygulanıp uygulanamayacağı belirlenirken kararın kapsamı, tebliğ tarihi ve gerçekleştirilen işlemler birlikte incelenecektir.

Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları bakımından sonuç farklıdır. Bu kuruluşların bünyesinde m.18'de sayılan fiiller işlendiğinde, Kurulun bildirimi üzerine ilgili görevliler hakkında disiplin hükümleri uygulanır ve sonuç Kurula bildirilir.3 Kurulun 2018/118 sayılı kararı, o tarihte m.18/3'te bulunan ve 7499 sayılı Kanundan sonra m.18/4 olarak numaralanan bu düzenlemenin uygulama örneğidir.4

Kurulun 2018/118 sayılı kararında kamu kurumuna verilen talimatın otuz günlük sürede ve içeriğine uygun biçimde yerine getirilip getirilmediği incelenmiştir. Kararda kamu kurumuna idari para cezası uygulanmamış, disiplin hükümlerinin işletilmesi istenmiştir.5 İlgili görevli hakkında uygulanacak işlem, tabi olduğu disiplin hükümlerine göre ayrıca belirlenecektir.6

10

İlke kararı

Kurulun ilke kararı alabilmesi için şikayet veya resen inceleme sonunda ihlalin yaygın olduğunu tespit etmesi gerekir. Tek bir olayda ihlal bulunması bu karar türü için tek başına yeterli değildir. Kurul, ihtiyaç duyarsa karar öncesinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşünü alabilir. İlke kararının yayımlanması ise zorunludur.1

İlke kararının hukuki niteliği, kararın adına değil muhataplarına, içeriğine ve doğurduğu sonuca göre belirlenecektir. Genel, soyut ve ülke çapında uygulanacak kurallar taşıyan ilke kararları, bir görüşe göre düzenleyici işlemdir. Bununla birlikte somut bir dosyada karara ilke kararı adının verilmesi, onu kendiliğinden düzenleyici işlem haline getirmez.2

Kurul, 2020/966 sayılı kararda yanlış iletişim bilgilerinin kullanılmasından kaynaklanan yaygın veri güvenliği sorununa karşı makul doğrulama mekanizmaları kurulmasını istemiştir. Karar, bütün veri sorumlularına tek bir teknik doğrulama yöntemi dayatmaz. Kullanılacak yöntem işleme bağlamına ve mevcut riske göre belirlenmelidir.3

Kurul, 2026/921 sayılı ilke kararında Kuruma ulaşan ihbar ve şikayetlerde sık karşılaşıldığını belirttiği biyometrik mesai takibini incelemiştir. Alternatif ve daha az müdahaleci yöntemler bulunduğu için, geçerli açık rıza olsa bile bu faaliyetin ölçülülük ilkesini karşılamayacağı sonucuna varmıştır. Kurul bu nedenle m.15/6 uyarınca ilke kararı almıştır. Karar, tekil uyuşmazlığın ötesinde bu yaygın uygulamaya yönelik ortak ölçütler getirmiştir.4

11

İşleme ve aktarımın durdurulması

Kurulun veri işlemeyi veya yurt dışına aktarımı durdurabilmesi için açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkansız zararın birlikte bulunması gerekir. Bu iki şartın gerçekleşmesi Kurula durdurma kararı verme yetkisi tanır. Durdurma, şartların varlığı halinde kendiliğinden doğan veya her ihlalde uygulanması gereken bir sonuç değildir.1

Maddenin gerekçesi, durdurma kararını nihai karardan önce başvurulabilecek koruyucu bir araç olarak açıklar. Kişisel Verileri Koruma Kurulu Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik de gerekli geçici önlemleri Kurulun görevleri arasında sayar. Bu kaynaklar tedbirin koruyucu işlevini gösterir. Ancak bunlara dayanılarak Kanunda bulunmayan kesin bir süre veya kendiliğinden sona erme anı belirlenemez.2

Kurul, 2017/61 sayılı kararda hukuki dayanağı bulunmadan kişisel veri yayımlayan rehberlik siteleri ve uygulamaları hakkında ilke kararı almış, aynı zamanda veri işleme faaliyetinin derhal durdurulması gerektiğini belirtmiştir. İlke kararı ile durdurmanın bu olayda birlikte kullanılması, iki yetkinin her dosyada birbirine bağlı olduğu anlamına gelmez.3 Yaygın ihlal, ilke kararının şartıdır. Durdurma kararı için ise açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkansız zararın birlikte bulunması aranır.6

Kurul, 2022/662 sayılı kararda hukuki işleme şartı bulunmadan bina girişinde kullanılan biyometrik veri işleme uygulamasını durdurmuş ve elde edilen verilerin yok edilmesini istemiştir. Karar m.15/7'nin uygulanmasına örnek oluşturur. Ancak karar özetinde açık hukuka aykırılık ile telafisi güç zarar ayrı ayrı incelenmemiştir. Bu nedenle karardan, durdurma yetkisinin bütün uygulamaları için ayrıntılı ölçütler çıkarılamaz.4

Kurulun durdurma kararı ile idari yargının yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararı birbirinden farklıdır. İlkinde Kurul veri işleme veya aktarım faaliyeti hakkında, ikincisinde ise mahkeme idari işlemin yürütülmesi hakkında karar verir.5

12

Yargısal denetim ve diğer yollar

Kurulun bağlayıcı işlemleri idari yargının denetimine tabidir. Şikayetin altmış gün içinde cevaplanmamasıyla doğan zımni ret üzerine de yargı yoluna başvurulabilir.1 İşlemin bireysel veya düzenleyici niteliği, görevli ilk derece yargı yerinin ve dava türünün belirlenmesinde dikkate alınacaktır.4

7499 sayılı Kanunla eklenen m.18/3, Kurulun verdiği idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabileceğini açıkça düzenler.2 Kurulun diğer bağlayıcı işlemlerinin yargısal denetimi ise Anayasa'nın 125. maddesi ile idari yargının genel hükümlerine dayanır. Yazılı bir Kurul kararına karşı dava süresi, kural olarak bildirimi izleyen gün başlar.3

Bir ilke kararının düzenleyici işlem niteliğinde olup olmadığı, kararın yalnız başlığına göre belirlenemez. Genel ve soyut kural getirip getirmediği ile muhatap çevresi de değerlendirilmelidir. Düzenleyici işlem ile uygulama işleminin birlikte dava edildiği hallerde görevli ve yetkili yargı yeri, yürürlükteki usul hükümlerine göre ayrıca belirlenecektir.6

Kurul incelemesi, kişisel veri ihlalinden doğabilecek bütün hukuki sonuçları tek başına karşılamaz. Kurul tazminata hükmetmez. Tazminat davaları ve kişilik hakkının korunmasına ilişkin davalar ile ceza yolu, kendi şartları çerçevesinde kullanılabilir. Bu yollardan birinin açık olması, Kurulun görev alanına giren ayrı veri koruma sorununun incelenmesine engel olmaz.5

13

Tasarıdan kanuna gelişim

2008 Kanun Tasarısı, şikayeti ve Kurul incelemesini iki ayrı maddede düzenlemişti. Şikayetin üç ay içinde incelenmesi ve bu sürenin bir defa üç ay uzatılması öngörülmüştü. Giderim kararının özel kişiler ile kamu tüzel kişileri bakımından farklı sürelerde yerine getirilmesi öngörülmüştü. Tasarıda yaygın ihlal için ilke kararı bulunmuyordu.1

2014 Kanun Tasarısı, şikayet ile resen incelemeyi aynı maddede düzenlemiş, ancak şikayet incelemesi için iki aylık süre ve bu sürenin bir kez iki ay uzatılabilmesini öngörmüştü. Devlet sırrı niteliğindeki belgelerin Kurula gönderilmemesi, buna karşılık Kurul Başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından yerinde incelenmesi öngörülmüştü. Kurul kararlarına karşı idare mahkemesinde dava açılabileceği de ayrı bir fıkrada açıkça yazılmıştı.2

1/541 sayılı Kanun Tasarısı ve komisyon metni, resen incelemeyi Kurulun görev alanına giren ve öğrendiği ihlal iddiasıyla sınırlandırmıştır. Devlet sırrı niteliğindeki belgelerin Kurul üyesince yerinde incelenmesi seçeneği metinden çıkarılmıştır. İki artı iki aylık tamamlanma modeli yerine, şikayete altmış gün içinde cevap verilmemesine bağlanan zımni ret kabul edilmiştir. İlke kararından önce ilgili kurumların görüşünü alma olanağı ise Kurulun ihtiyaç duymasına bağlanmıştır.3

Kanunlaşan 15. madde, 1/541 metnindeki yapıyı içerik bakımından korumuştur. Maddenin 2016 tarihli ilk Resmi Gazete metni ile güncel konsolide metni arasında maddi fark yoktur. 2008 ve 2014 metinleri bu nedenle eski kanun sürümleri değil, yasama sürecinde kalan kanun tasarılarıdır.4

14

GDPR ile karşılaştırma

GDPR, denetim makamına şikayeti ele alma ve somut olayın gerektirdiği ölçüde araştırma görevi verir. Makam ayrıca şikayet sahibini incelemenin ilerleyişi ve sonucu hakkında makul süre içinde bilgilendirmelidir. Başka bir denetim makamından veya kamu makamından gelen bilgi üzerine inceleme yapmak da denetim makamının görevleri arasındadır.1

Denetim makamının araştırma yetkileri GDPR m.58/1'de ayrı ayrı sayılmıştır. Bunlar arasında bilgi isteme, denetim yapma, kişisel verilere ve gerekli bilgilere erişme ile ulusal usul hukukuna uygun olarak tesislere ve veri işleme araçlarına erişme bulunur. Bu hükümler, Kurulun Kanunun 15. maddesinden doğan yetkilerini genişletmez.2

GDPR m.58/2, uyum emri, geçici veya kesin işleme sınırlaması, yurt dışı veri akışının durdurulması ve idari para cezası dahil düzeltici yetkileri birbirinden ayırır.3 Bu yetkilerin kullanılması usuli güvencelere ve etkili yargı yoluna tabidir. Dibacenin 129. paragrafına göre, bireysel bir tedbirden olumsuz etkilenecek kişiye tedbir alınmadan önce dinlenme imkanı tanınmalıdır. Bağlayıcı tedbir yazılı ve gerekçeli olmalı, ayrıca başvuru yolunu göstermelidir.4

GDPR m.77 denetim makamına şikayet hakkını, m.78 ise makamın bağlayıcı kararına karşı etkili yargı yolunu düzenler. Denetim makamının şikayeti ele almaması veya üç ay içinde ilerleme ya da sonuç hakkında bilgi vermemesi de yargı yoluna başvuru imkanı doğurur. GDPR'daki üç aylık süre, Kanunun 15. maddesindeki altmış günlük zımni ret süresinin yerine geçmez.5

GDPR ile KVKK, inceleme süresi ve yetkilerin kullanılma şartları bakımından farklı kurallar öngörür. GDPR'da denetim makamına tanınan tesislere erişim ile geçici veya kesin sınırlama yetkileri Türk hukukuna doğrudan aktarılamaz. Aynı durum, tedbirden olumsuz etkilenecek kişinin dinlenmesine ilişkin güvence için de geçerlidir.7 Karşılaştırma yalnız iki düzenlemenin inceleme ve güvence araçları arasındaki farkı gösterir. Kurulun yetkilerini genişletmez.6

§ Kanun Metni
Metin sürümüGüncel metinYürürlükte3

Güncel metinYürürlükte

YürürlükteYürürlükte

(1) Kurul, şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenmesi durumunda resen, görev alanına giren konularda gerekli incelemeyi yapar.

(2) 1/11/1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen şartları taşımayan ihbar veya şikâyetler incelemeye alınmaz.

(3) Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler hariç; veri sorumlusu, Kurulun, inceleme konusuyla ilgili istemiş olduğu bilgi ve belgeleri on beş gün içinde göndermek ve gerektiğinde yerinde inceleme yapılmasına imkân sağlamak zorundadır.

(4) Şikâyet üzerine Kurul, talebi inceleyerek ilgililere bir cevap verir. Şikâyet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır.

(5) Şikâyet üzerine veya resen yapılan inceleme sonucunda, ihlalin varlığının anlaşılması hâlinde Kurul, tespit ettiği hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar vererek ilgililere tebliğ eder. Bu karar, tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirilir.

(6) Şikâyet üzerine veya resen yapılan inceleme sonucunda, ihlalin yaygın olduğunun tespit edilmesi hâlinde Kurul, bu konuda ilke kararı alır ve bu kararı yayımlar. Kurul, ilke kararı almadan önce ihtiyaç duyması hâlinde, ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini de alabilir.

(7) Kurul, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve açıkça hukuka aykırılık olması hâlinde, veri işlenmesinin veya verinin yurt dışına aktarılmasının durdurulmasına karar verebilir.

2014 Tasarısı2014

Hazırlık metni 2014
Tasarı m.14

(1) Kurul, şikayet üzerine veya resen bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili konularda gerekli incelemeyi yapar.

(2) 1/11/1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen şartlan taşımayan ihbar veya şikayetler incelemeye alınmaz.

(3) Veri sorumlusu, Kurulun, inceleme konusuyla ilgili istemiş olduğu bilgi ve belgeleri onbeş gün içinde göndermek ve gerektiğinde yerinde inceleme yapılmasına imkan sağlamak zorundadır. Devlet sim niteliğindeki bilgi ve belgeler Kurula gönderilmez. Ancak bu bilgi ve belgeler, Kurul Başkam veya görevlendireceği bir üye tarafından yerinde incelenebilir.

(4) Kurul, şikayet üzerine yapacağı incelemeleri iki ay içinde tamamlar. Ancak hukuki veya fiili sebeplerle bu süre içinde incelemenin sonuçlandınlamaması halinde süre, bir defaya mahsus olmak üzere iki ay daha uzatılmış sayılır.

(5) Şikayet üzerine veya resen yapılan inceleme sonucunda, bu Kanun hükümlerinin ihlal edildiğinin anlaşılması halinde Kurul, tespit ettiği hukuka aykınlıklann ilgili veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar vererek ilgililere tebliğ eder. Bu karar, tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirilir.

(6) Şikayet üzerine veya resen yapılan inceleme sonucunda, . kanuna aykın uygulamanın yaygın olduğunun tespit edilmesi halinde Kurul, bu konuda ilke karan alır ve bu karan yayımlar.

(7) Kurul, telafisi güç veya imkansız zararlann doğması ihtimali ve açıkça hukuka aykınlık halinde, veri işlenmesinin veya verinin yurtdışına aktanlmasının durdurulmasına karar verebilir.

(8) İlgililer, Kurulca verilen kararlara karşı idare mahkemelerinde dava açabilirler.

2008 Tasarısı2008

Hazırlık metni 2008
Tasarı m.32 + Tasarı m.33

m.32 şikâyet başvurusu, m.33 inceleme usul ve esasları - resen inceleme dahil

Madde 32Şikâyet Başvurusu

(1) Bu Kanunun uygulanmasından kaynaklanan şikâyetler dilekçeyle şikâyet konusu işlemin yapıldığı veya öğrenildiği tarihten itibaren altmış gün içinde Kurula yapılır. Kurul şikâyeti üç ay içinde inceler. Ancak hukukî veya fiili sebeplerle bu süre içerisinde incelemenin sonuçlandırılamaması hâlinde süre, bir defaya mahsus olmak üzere üç ay daha uzatılabilir.

(2) Şikâyet başvurusunda bulunanlar, şikâyet konusunda Kurulca verilen kararın kendilerine tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemelerinde dava açabilirler. Kişilik hakları ihlal edilenlerin, genel hükümlere göre zararını tazmin hakkı saklıdır.

Madde 33İnceleme Usul ve Esasları

(1) Kurul, re'sen veya ilgili tarafların başvurusu üzerine bu Kanunun uygulanması ile ilgili konuları inceler.

(2) Veri kütüğü sahibi, Kurulun istemi üzerine, inceleme konusuyla ilgili bilgi ve belgeleri onbeş gün içinde göndermek ve yerinde inceleme yapılmasına imkan sağlamakla yükümlüdür.

(3) İnceleme sonucunda bu Kanun hükümlerinin ihlâl edildiğinin anlaşılması hâlinde, Kurul, veri kütüğü sahibinden bu Kanun hükümlerine uygun olarak kişisel verilerin işlenmesini ister. Bu istem, derhal yerine getirilir.

(4) Veri kütüğü sahibi kamu tüzel kişisi ise, Kurul, ilgili kamu tüzel kişisinden verilerin bu Kanun hükümlerine uygun olarak işlenmesini ister. Bu istem, en geç otuz gün içinde yerine getirilir.

(5) 22 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerinde sayılan hallerde Kurul, üyelerinden birini ilgili kurumda incelemelerde bulunmak üzere görevlendirir.

(6) Kurul, telafisi güç veya imkansız zararların doğması ihtimali ve açıkça hukuka aykırılık halinde ilgili kişi hakkında veri işlenmesinin veya yurtdışına aktarımının durdurulmasına karar verebilir.

📜 Madde Gerekçesi TBMM

Güncel metinYürürlükte

2016 Kanun Tasarısı gerekçesi

Maddeyle, Kurul tarafından yapılacak incelemenin usul ve esasları düzenlenmektedir. Buna göre, Kurul, şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenmesi halinde resen, görev alanına giren konularda gerekli incelemeyi yapabilecektir. Bu inceleme şikâyete ya da resen öğrenilen şikâyet konusuna münhasır olacaktır. Kurulun resen genel inceleme yetki ve görevi bulunmamaktadır. Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen şartları taşımayan ihbar ve şikâyetler incelemeye alınmayacaktır. Veri sorumluları, Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler hariç, talep edilen bilgi ve belgeleri, Kurula onbeş gün içinde göndermek veya gerektiğinde yerinde inceleme yapılmasına imkân sağlamak zorundadır.

Kurulun, şikâyet üzerine yapacağı inceleme sonunda cevap vermesi öngörülmekte, şikâyet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmezse talebin reddedilmiş sayılacağı hükme bağlanmaktadır. Buna göre, şikâyet tarihinden itibaren altmış günlük sürenin geçmesiyle idari yargıda dava açma süresi başlayacaktır.

Kurulun, şikâyet üzerine yapacağı inceleme için altmış günlük süre öngörülmüş ise de resen yapacağı incelemeler yönünden herhangi bir süre öngörülmemektedir.

Kurul, şikâyet üzerine veya resen yapılacak inceleme sonucunda, Kanun hükümlerinin ihlal edildiği kanaatine varırsa, tespit ettiği hukuka aykırılıkların ilgili veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar verir ve kararı ilgililere tebliğ eder. Bu karar, tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirilecektir.

Yine şikâyet üzerine veya resen yapılan inceleme sonucunda, kanuna aykırı uygulamanın yaygın olduğunun Kurul tarafından tespit edilmesi üzerine ilgili kurum ve kuruluşların görüşü de alınmak suretiyle bu konuda ilke kararı alınır ve bu karar yayımlanır.

Ayrıca Kurula, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve açıkça hukuka aykırılık şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde, nihai karardan önce veri işlenmesinin veya verinin yurtdışına aktarılmasının durdurulmasına karar verme yetkisi verilmektedir.

İlgililerin, Kurulca verilen kararlara karşı idare mahkemelerinde dava açabilmeleri mümkündür.

2014 Tasarısı2014

2014 Tasarısı madde gerekçesi
İlgili hükümler m.14

Maddeyle, Kurul tarafından yapılacak incelemenin usul ve esasları düzenlenmektedir. Buna göre, Kurul şikayet üzerine veya re'sen Kanunun uygulanmasıyla ilgili konularda inceleme yapabilecektir. Bu kapsamda, talep edilen bilgi ve belgelerin, veri sorumluları tarafından Kurula gönderilmesi, talep edilen bilgi ve belgelerin Devlet sırrı niteliğinde bulunması halinde yerinde inceleme yapılmasına imkan sağlanması, inceleme sonucunda Kurul tarafından en geç dört ay içinde verilen kararların derhal ve en geç otuz gün içinde yerine getirilmesi öngörülmektedir. Ayrıca inceleme sırasında kanuna aykırılığın yaygın olduğu hallerde Kurul tarafından ilke kararı alınabilmesi, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ihtimali ve açıkça hukuka aykırılık hallerinde verilerin işlenmesinin ya da yurtdışına aktarılmasının durdurulması yönünde Kurulun karar verebilmesi düzenlenmektedir.

2008 Tasarısı2008

2008 Tasarısı madde gerekçesi
İlgili hükümler m.32m.33

Madde 32 gerekçesi

Maddede şikâyet başvurusunun usulü gösterilmektedir. Buna göre ilgili kişiler, şikâyet konusu işlemin yapıldığı veya öğrenildiği tarihten itibaren üç ay içinde Kurula şikayette bulunabileceklerdir.

Madde 33 gerekçesi

Maddede, Kurulun şikâyetleri inceleme usulü ve bu inceleme neticesinde yapacağı işlemler ile veri kütüğü sahibinin Kurul incelemesi ile ilgili olarak yükümlülükleri düzenlenmektedir. Maddenin son fıkrasıyla Kurula, geçici tedbir mahiyetinde veri işlenmesini veya yurt dışına veri aktarımını engelleme imkânı tanınmaktadır.

01

İncelemenin başlaması ve kapsamı

Kanunun 15. maddesine göre Kurul incelemesi şikayet üzerine veya resen başlayabilir. Şikayet yolu ilgili kişinin başvurusuyla açılır. Resen inceleme ise Kurulun görev alanına giren bir ihlal iddiasını öğrenmesiyle başlar. Her iki durumda da incelemeyi yürütme ve karara bağlama yetkisi Kurula aittir.1

İlgili kişinin şikayet yoluna başvurabilmesi, önce veri sorumlusuna başvurmasına ve ardından Kanunun 14. maddesindeki koşulları yerine getirmesine bağlıdır.2 Kurulun resen inceleme yapması ise ihlalden etkilenen kişinin önceden veri sorumlusuna başvurmuş olmasına bağlı değildir.3

Kurul, görev alanına giren belirli bir ihlal iddiasını öğrendiğinde resen inceleme yapabilir.4 Maddenin gerekçesine göre inceleme, şikayet konusu veya öğrenilen ihlal iddiasıyla sınırlıdır. Kurula konusu belli olmayan genel bir inceleme görevi verilmemiştir. Resen incelemenin kapsamı da Kurulun öğrendiği ihlal iddiasıyla bağlantılı olarak belirlenmelidir.5

02

İhbar ve şikayetin ayrımı

Kanunun 15. maddesinin ikinci fıkrası, 3071 sayılı Kanunun 6. maddesindeki şartları taşımayan ihbar ve şikayetlerin incelenmeyeceğini düzenler.1 Gönderme yalnız dilekçe sahibinin kimlik ve adres bilgileriyle sınırlı değildir. Bu nedenle belirli bir konu içermeyen, yargı mercilerinin görevine giren veya dilekçe sahibinin adı, soyadı, imzası ile iş ya da ikamet adresini içermeyen başvurular incelenmez.2

Şikayet, ilgili kişiye tanınan ve Kurulun cevaplandırmakla yükümlü olduğu bir başvuru yoludur. İhbar ise Kurulun bir ihlal iddiasını öğrenmesini sağlayabilir. İhbar sahibinin ilgili kişi olması veya kendi verilerinin olaydan etkilenmesi, resen incelemenin kanuni şartı değildir.3

Kurul, 2023/1465 sayılı kararda ihbar sahibinin verilerinin olaydan etkilenmediğine ilişkin savunmayı kabul etmemiştir. Kurul, bildirilen olayda başka kişilerin verilerinin yetkisiz erişime açıldığını belirlemiştir. İncelemeyi resen yürütürken ihbar sahibinin aynı ihlalden etkilenmiş olmasını aramamıştır.4 Ancak kararın bu sonucu, ihbar sahibine şikayetçi sıfatı veya şikayet yoluna bağlı usul hakları kazandırmaz.6

Bir başvurunun 3071 sayılı Kanundaki şartları taşımadığı için incelenmemesi, dilekçede anlatılan olayın gerçekleşmediği yönünde esastan verilmiş bir karar sayılmaz. Bununla birlikte biçimsel eksiklik taşıyan her dilekçe zorunlu olarak resen incelemeye yol açmaz. Kurulun görev alanına giren belirli bir ihlal iddiasını öğrenip öğrenmediği ayrıca değerlendirilecektir.5

03

Bilgi ve belge istemi

Kurul, inceleme konusuyla ilgili bilgi ve belgeleri veri sorumlusundan isteyebilir. Veri sorumlusu, devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler dışındaki istemi on beş gün içinde karşılamakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, incelemenin şikayet üzerine veya resen başlamasına göre değişmez.1

Kurulun istediği bilgi ve belgelerin inceleme konusuyla ilgili olması gerekir. Kurul, somut ihlal iddiasıyla ilgisi bulunmayan bilgileri bu fıkraya dayanarak isteyemez. Başka bir kanuni sınırlama bulunmadıkça, ticari sır veya kurum içi gizlilik nitelemesi tek başına KVKK m.15/3 kapsamındaki istemin cevapsız bırakılmasına yetmez.2

Kurul, 2022/13 sayılı kararda veri sorumlusunun bilgi istemine cevap vermemesi üzerine incelemeyi şikayetçinin sunduğu belgeler ve dosyadaki diğer bilgiler üzerinden sonuçlandırmıştır. Veri sorumlusu cevap vermediği için verilerin hangi kaynaktan elde edildiği ve işlemenin hangi şarta dayandığı belirlenememiştir. Kurul, şikayetçinin sunduğu belgelerle birlikte bu cevapsızlığı değerlendirerek hukuka aykırı işleme karinesine dayanmıştır. Bu tür bir cevapsızlık, dosyadaki diğer bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirildiğinde veri sorumlusu aleyhine sonuç doğurabilir.3

Bilgi isteminin cevapsız bırakılması, esas ihlalin bütün unsurlarının ispatı için tek başına yeterli değildir. Kurulun ihlal sonucunu, cevapsızlığın yanı sıra dosyadaki bilgi ve belgelere de dayandırması gerekir. Bilgi verme yükümlülüğünün ihlali ile incelemenin esasını oluşturan maddi hukuk ihlali ayrı ayrı değerlendirilmelidir.4

04

Yerinde inceleme

Kurul, gerekli gördüğünde veri sorumlusu nezdinde yerinde inceleme yapabilir ve veri sorumlusu bu incelemeye imkan sağlamak zorundadır. Bu yetki, bilgi ve belge isteminden ayrıdır. Kanun, bu aracı önce yazılı cevap alınmasına veya cevabın yetersiz kalmasına bağlamamıştır.1

Kurul, 2021/426 sayılı kararda veri ihlali bildirimi üzerine resen inceleme başlatmış, yazılı bilgi ve belgeleri istemiş ve yardım masası hizmetinin yürütüldüğü veri sorumlusu nezdinde yerinde inceleme yapmıştır. Karar, bilgi istemi ile yerinde incelemenin aynı dosyada birbirini tamamlayabileceğini gösterir. Kurul, veri sorumlularına istenen bilgi ve belgelerin eksiksiz gönderilmesi konusunda dikkat ve özen gösterme talimatı vermiştir.2

Yerinde incelemenin konusu ve kapsamı, öğrenilen ihlal iddiasıyla bağlantılı olmalıdır. Bu fıkra Kurula arama veya el koyma yetkisi vermez. Yerinde inceleme de inceleme konusu dışındaki sistemlere erişmek amacıyla kullanılamaz. Kararda, incelemenin hangi olay ve veri işleme faaliyetiyle ilgili olduğu ve kapsamı gösterilmelidir.3

Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler yerinde inceleme yükümlülüğünün de dışındadır. Başka bir kanuni sınırlama bulunmadıkça, devlet sırrı niteliği taşımayan bilgi, belge ve sistemler için ileri sürülen genel bir gizlilik iddiası veri sorumlusunu yerinde incelemeye imkan sağlama yükümlülüğünden kurtarmaz.4

05

Devlet sırrı istisnası

Kanunun 15. maddesinin üçüncü fıkrasındaki istisna yalnız devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgelere uygulanır. Anayasa Mahkemesinin yorumuna göre istisna, bu bilgi ve belgelerin Kurula gönderilmesi ve Kurulca incelenmesi imkanını ortadan kaldırır.2 Veri sorumlusunun istisna dışında kalan bilgi ve belgeler bakımından yükümlülüğü sürer.1

Anayasa Mahkemesi, E.2016/125 ve K.2017/143 sayılı kararında devlet sırrı kavramını Ceza Muhakemesi Kanununun 47. maddesiyle birlikte değerlendirmiş ve kuralı belirsiz bulmamıştır. Mahkeme, devlet sırrının açıklanmasını önleme amacıyla kişisel verilerin korunması hakkına getirilen sınırlamayı ölçülü kabul etmiştir.6 Aynı kararda kişisel verilerin tamamının devlet sırrı olarak nitelendirilemeyeceği de belirtilmiştir.3

2014 Kanun Tasarısı farklı bir yöntem benimsemişti. Tasarıya göre devlet sırrı niteliğindeki belgeler Kurula gönderilmeyecek, fakat Kurul Başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından yerinde incelenebilecekti.4 Bu seçenek kanuna alınmamıştır. Yürürlükteki hüküm, bu bilgi ve belgeleri gönderme ve Kurulun incelemesine açma yükümlülüğünün dışında bırakır.7

Bir belgenin ticari sır, meslek sırrı veya kurum içi gizli bilgi olarak adlandırılması, onun devlet sırrı sayılması için yeterli değildir. İstisna yalnız Anayasa Mahkemesinin Ceza Muhakemesi Kanununun 47. maddesiyle birlikte açıkladığı anlamda devlet sırrı niteliği taşıyan bilgi ve belgelere uygulanabilir.8 Veri sorumlusunun tek taraflı nitelemesi, Kurulun inceleme yetkisini ortadan kaldırmaya yetmez.5

06

Cevap süresi ve zımni ret

Kurul, şikayet üzerine yürüttüğü incelemede ilgililere cevap verir. Şikayet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Süre, veri sorumlusuna yapılan önceki başvurudan veya bu başvuruya verilen cevaptan değil, Kurula yapılan şikayet tarihinden başlar.1

Altmış günlük cevapsızlık, şikayetçinin idari yargıya başvurabilmesi için zımni ret sonucu doğurur. Bu sonuç, ihlal iddiasının esası hakkında gerekçeli bir değerlendirme yapıldığı anlamına gelmez. Sürenin dolması, Kurulun inceleme yetkisini sona erdiren bir hak düşürücü süre olarak düzenlenmemiştir.2

Resen inceleme bakımından aynı süre ve zımni ret sonucu öngörülmemiştir. Resen incelemede Kurula yöneltilmiş bir talep bulunmadığından, şikayete özgü zımni ret sonucu burada doğmaz. Kanunda resen inceleme için belirli bir tamamlama süresi bulunmamaktadır. Bu tespitten, Kurulun hareketsizliğinin hangi koşullarda yargısal denetime konu olacağı hakkında tek başına sonuç çıkarılamaz.3

İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesindeki otuz günlük genel süre, Kanunun 15. maddesindeki özel altmış günlük süreyi değiştirmez. Giderim kararına ilişkin otuz günlük süre ise farklıdır ve kararın veri sorumlusuna tebliğiyle başlar.4

07

Kararın yazımı ve bildirimi

Kurul kararı, toplantı tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde gerekçesiyle yazılır. Karşı oy varsa gerekçesi de karara eklenir. Yönetmelikteki bu süre, Kanunda öngörülen diğer süreleri uzatmaz veya yeniden başlatmaz.1

Şikayet veya resen inceleme sonunda verilen kararda tarafların, iddia ve beyanların özetinin, bunlara ilişkin değerlendirmenin, kararın hukuki dayanağının, sonucunun ve varsa karşı oyun yer alması gerekir. Böylece Kurulun kabul ettiği maddi olgular ile bunlara bağladığı hukuki sonuç karardan anlaşılabilir. Yalnız sonuç bölümünü içeren bir karar, Yönetmelikte aranan karar yapısını karşılamaz.2

Yazımı tamamlanan karar taraflara bildirilir. Kamuya ise yalnız Kurulun gerekli gördüğü kararlar açıklanır. İlke kararlarının yayımlanması Kanunun 15. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca zorunludur.3

Gerekçe ve hukuki dayanak, kararın yargısal denetimine imkan verecek açıklıkta gösterilmelidir. İncelemede toplanan bilgi ile varılan sonuç arasındaki bağ karardan anlaşılmalıdır. Gerekçeli karar, şikayetçi ile veri sorumlusunun Kurulun hangi maddi ve hukuki nedenlerle kabul veya ret sonucuna vardığını değerlendirebilmesini sağlar.4

08

Giderim kararı ve ifa süresi

İnceleme sonunda ihlalin varlığı anlaşılırsa Kurul, tespit ettiği hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar verir. Kararda, giderilecek aykırılık ile veri sorumlusundan beklenen işlem arasında açık bir bağ kurulmalıdır. Giderim kararı yalnız geçmişteki ihlali saptamaz, hukuka aykırı durumun sona erdirilmesini de amaçlar.1

Giderimin biçimi somut ihlale göre belirlenecektir.2 Kurul, 2022/1201 sayılı kararda eski bir Resmi Gazete ilanının kaynak sayfadan silinmesini istememiş, belirli bağlantının ilgili kişinin adı ve soyadıyla yapılan aramayla ilişkilendirilemeyecek biçimde indeksten çıkarılmasına karar vermiştir. Karar, giderim tedbirinin ihlalin kaynağına, veri sorumlusunun rolüne ve korunması gereken diğer menfaatlere göre sınırlandırılabileceğini gösterir.3

Giderim kararı, tebliğden sonra gecikmeksizin ve her halde en geç otuz gün içinde yerine getirilir. Bu azami süre, kararın gereğinin sebepsiz yere son güne kadar bekletilebileceği anlamına gelmez. Kararın daha kısa sürede uygulanması mümkünse gecikmeksizin yerine getirme yükümlülüğü esas alınır.4

Giderim kararı ile idari para cezası ayrı hukuki sonuçlardır. Kurul, ihlalin özelliklerine göre giderim kararıyla yetinebilir. İdari para cezasının kanuni şartları gerçekleşmişse ayrıca para cezasına da karar verebilir. Birinin uygulanması, diğerinin de uygulanmasını zorunlu kılmaz.5

09

Karara uymama ve yaptırım

Kanunun 18. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, Kurulun 15. madde uyarınca verdiği kararları yerine getirmemeyi ayrı bir kabahat olarak düzenler. Yaptırım, belirli bir Kurul kararının muhatabına bildirildiğinin ve kararın gereğinin yerine getirilmediğinin ortaya konulmasını gerektirir. Kurum personelinin hazırlık yazısı veya inceleme sırasında yaptığı bilgi istemi, nihai Kurul kararı değildir.1

Kurul, 2020/765 sayılı kararda daha önce verdiği aydınlatma talimatının eksik yerine getirildiğini saptamış ve karara uymamayı m.18/1-c kapsamında değerlendirmiştir. Değerlendirme, ilk kararın içeriği ile veri sorumlusunun sonradan yaptığı işlemlerin karşılaştırılmasına dayanır.2 Başka bir dosyada yaptırım uygulanıp uygulanamayacağı belirlenirken kararın kapsamı, tebliğ tarihi ve gerçekleştirilen işlemler birlikte incelenecektir.

Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları bakımından sonuç farklıdır. Bu kuruluşların bünyesinde m.18'de sayılan fiiller işlendiğinde, Kurulun bildirimi üzerine ilgili görevliler hakkında disiplin hükümleri uygulanır ve sonuç Kurula bildirilir.3 Kurulun 2018/118 sayılı kararı, o tarihte m.18/3'te bulunan ve 7499 sayılı Kanundan sonra m.18/4 olarak numaralanan bu düzenlemenin uygulama örneğidir.4

Kurulun 2018/118 sayılı kararında kamu kurumuna verilen talimatın otuz günlük sürede ve içeriğine uygun biçimde yerine getirilip getirilmediği incelenmiştir. Kararda kamu kurumuna idari para cezası uygulanmamış, disiplin hükümlerinin işletilmesi istenmiştir.5 İlgili görevli hakkında uygulanacak işlem, tabi olduğu disiplin hükümlerine göre ayrıca belirlenecektir.6

10

İlke kararı

Kurulun ilke kararı alabilmesi için şikayet veya resen inceleme sonunda ihlalin yaygın olduğunu tespit etmesi gerekir. Tek bir olayda ihlal bulunması bu karar türü için tek başına yeterli değildir. Kurul, ihtiyaç duyarsa karar öncesinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşünü alabilir. İlke kararının yayımlanması ise zorunludur.1

İlke kararının hukuki niteliği, kararın adına değil muhataplarına, içeriğine ve doğurduğu sonuca göre belirlenecektir. Genel, soyut ve ülke çapında uygulanacak kurallar taşıyan ilke kararları, bir görüşe göre düzenleyici işlemdir. Bununla birlikte somut bir dosyada karara ilke kararı adının verilmesi, onu kendiliğinden düzenleyici işlem haline getirmez.2

Kurul, 2020/966 sayılı kararda yanlış iletişim bilgilerinin kullanılmasından kaynaklanan yaygın veri güvenliği sorununa karşı makul doğrulama mekanizmaları kurulmasını istemiştir. Karar, bütün veri sorumlularına tek bir teknik doğrulama yöntemi dayatmaz. Kullanılacak yöntem işleme bağlamına ve mevcut riske göre belirlenmelidir.3

Kurul, 2026/921 sayılı ilke kararında Kuruma ulaşan ihbar ve şikayetlerde sık karşılaşıldığını belirttiği biyometrik mesai takibini incelemiştir. Alternatif ve daha az müdahaleci yöntemler bulunduğu için, geçerli açık rıza olsa bile bu faaliyetin ölçülülük ilkesini karşılamayacağı sonucuna varmıştır. Kurul bu nedenle m.15/6 uyarınca ilke kararı almıştır. Karar, tekil uyuşmazlığın ötesinde bu yaygın uygulamaya yönelik ortak ölçütler getirmiştir.4

11

İşleme ve aktarımın durdurulması

Kurulun veri işlemeyi veya yurt dışına aktarımı durdurabilmesi için açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkansız zararın birlikte bulunması gerekir. Bu iki şartın gerçekleşmesi Kurula durdurma kararı verme yetkisi tanır. Durdurma, şartların varlığı halinde kendiliğinden doğan veya her ihlalde uygulanması gereken bir sonuç değildir.1

Maddenin gerekçesi, durdurma kararını nihai karardan önce başvurulabilecek koruyucu bir araç olarak açıklar. Kişisel Verileri Koruma Kurulu Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik de gerekli geçici önlemleri Kurulun görevleri arasında sayar. Bu kaynaklar tedbirin koruyucu işlevini gösterir. Ancak bunlara dayanılarak Kanunda bulunmayan kesin bir süre veya kendiliğinden sona erme anı belirlenemez.2

Kurul, 2017/61 sayılı kararda hukuki dayanağı bulunmadan kişisel veri yayımlayan rehberlik siteleri ve uygulamaları hakkında ilke kararı almış, aynı zamanda veri işleme faaliyetinin derhal durdurulması gerektiğini belirtmiştir. İlke kararı ile durdurmanın bu olayda birlikte kullanılması, iki yetkinin her dosyada birbirine bağlı olduğu anlamına gelmez.3 Yaygın ihlal, ilke kararının şartıdır. Durdurma kararı için ise açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkansız zararın birlikte bulunması aranır.6

Kurul, 2022/662 sayılı kararda hukuki işleme şartı bulunmadan bina girişinde kullanılan biyometrik veri işleme uygulamasını durdurmuş ve elde edilen verilerin yok edilmesini istemiştir. Karar m.15/7'nin uygulanmasına örnek oluşturur. Ancak karar özetinde açık hukuka aykırılık ile telafisi güç zarar ayrı ayrı incelenmemiştir. Bu nedenle karardan, durdurma yetkisinin bütün uygulamaları için ayrıntılı ölçütler çıkarılamaz.4

Kurulun durdurma kararı ile idari yargının yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararı birbirinden farklıdır. İlkinde Kurul veri işleme veya aktarım faaliyeti hakkında, ikincisinde ise mahkeme idari işlemin yürütülmesi hakkında karar verir.5

12

Yargısal denetim ve diğer yollar

Kurulun bağlayıcı işlemleri idari yargının denetimine tabidir. Şikayetin altmış gün içinde cevaplanmamasıyla doğan zımni ret üzerine de yargı yoluna başvurulabilir.1 İşlemin bireysel veya düzenleyici niteliği, görevli ilk derece yargı yerinin ve dava türünün belirlenmesinde dikkate alınacaktır.4

7499 sayılı Kanunla eklenen m.18/3, Kurulun verdiği idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabileceğini açıkça düzenler.2 Kurulun diğer bağlayıcı işlemlerinin yargısal denetimi ise Anayasa'nın 125. maddesi ile idari yargının genel hükümlerine dayanır. Yazılı bir Kurul kararına karşı dava süresi, kural olarak bildirimi izleyen gün başlar.3

Bir ilke kararının düzenleyici işlem niteliğinde olup olmadığı, kararın yalnız başlığına göre belirlenemez. Genel ve soyut kural getirip getirmediği ile muhatap çevresi de değerlendirilmelidir. Düzenleyici işlem ile uygulama işleminin birlikte dava edildiği hallerde görevli ve yetkili yargı yeri, yürürlükteki usul hükümlerine göre ayrıca belirlenecektir.6

Kurul incelemesi, kişisel veri ihlalinden doğabilecek bütün hukuki sonuçları tek başına karşılamaz. Kurul tazminata hükmetmez. Tazminat davaları ve kişilik hakkının korunmasına ilişkin davalar ile ceza yolu, kendi şartları çerçevesinde kullanılabilir. Bu yollardan birinin açık olması, Kurulun görev alanına giren ayrı veri koruma sorununun incelenmesine engel olmaz.5

13

Tasarıdan kanuna gelişim

2008 Kanun Tasarısı, şikayeti ve Kurul incelemesini iki ayrı maddede düzenlemişti. Şikayetin üç ay içinde incelenmesi ve bu sürenin bir defa üç ay uzatılması öngörülmüştü. Giderim kararının özel kişiler ile kamu tüzel kişileri bakımından farklı sürelerde yerine getirilmesi öngörülmüştü. Tasarıda yaygın ihlal için ilke kararı bulunmuyordu.1

2014 Kanun Tasarısı, şikayet ile resen incelemeyi aynı maddede düzenlemiş, ancak şikayet incelemesi için iki aylık süre ve bu sürenin bir kez iki ay uzatılabilmesini öngörmüştü. Devlet sırrı niteliğindeki belgelerin Kurula gönderilmemesi, buna karşılık Kurul Başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından yerinde incelenmesi öngörülmüştü. Kurul kararlarına karşı idare mahkemesinde dava açılabileceği de ayrı bir fıkrada açıkça yazılmıştı.2

1/541 sayılı Kanun Tasarısı ve komisyon metni, resen incelemeyi Kurulun görev alanına giren ve öğrendiği ihlal iddiasıyla sınırlandırmıştır. Devlet sırrı niteliğindeki belgelerin Kurul üyesince yerinde incelenmesi seçeneği metinden çıkarılmıştır. İki artı iki aylık tamamlanma modeli yerine, şikayete altmış gün içinde cevap verilmemesine bağlanan zımni ret kabul edilmiştir. İlke kararından önce ilgili kurumların görüşünü alma olanağı ise Kurulun ihtiyaç duymasına bağlanmıştır.3

Kanunlaşan 15. madde, 1/541 metnindeki yapıyı içerik bakımından korumuştur. Maddenin 2016 tarihli ilk Resmi Gazete metni ile güncel konsolide metni arasında maddi fark yoktur. 2008 ve 2014 metinleri bu nedenle eski kanun sürümleri değil, yasama sürecinde kalan kanun tasarılarıdır.4

14

GDPR ile karşılaştırma

GDPR, denetim makamına şikayeti ele alma ve somut olayın gerektirdiği ölçüde araştırma görevi verir. Makam ayrıca şikayet sahibini incelemenin ilerleyişi ve sonucu hakkında makul süre içinde bilgilendirmelidir. Başka bir denetim makamından veya kamu makamından gelen bilgi üzerine inceleme yapmak da denetim makamının görevleri arasındadır.1

Denetim makamının araştırma yetkileri GDPR m.58/1'de ayrı ayrı sayılmıştır. Bunlar arasında bilgi isteme, denetim yapma, kişisel verilere ve gerekli bilgilere erişme ile ulusal usul hukukuna uygun olarak tesislere ve veri işleme araçlarına erişme bulunur. Bu hükümler, Kurulun Kanunun 15. maddesinden doğan yetkilerini genişletmez.2

GDPR m.58/2, uyum emri, geçici veya kesin işleme sınırlaması, yurt dışı veri akışının durdurulması ve idari para cezası dahil düzeltici yetkileri birbirinden ayırır.3 Bu yetkilerin kullanılması usuli güvencelere ve etkili yargı yoluna tabidir. Dibacenin 129. paragrafına göre, bireysel bir tedbirden olumsuz etkilenecek kişiye tedbir alınmadan önce dinlenme imkanı tanınmalıdır. Bağlayıcı tedbir yazılı ve gerekçeli olmalı, ayrıca başvuru yolunu göstermelidir.4

GDPR m.77 denetim makamına şikayet hakkını, m.78 ise makamın bağlayıcı kararına karşı etkili yargı yolunu düzenler. Denetim makamının şikayeti ele almaması veya üç ay içinde ilerleme ya da sonuç hakkında bilgi vermemesi de yargı yoluna başvuru imkanı doğurur. GDPR'daki üç aylık süre, Kanunun 15. maddesindeki altmış günlük zımni ret süresinin yerine geçmez.5

GDPR ile KVKK, inceleme süresi ve yetkilerin kullanılma şartları bakımından farklı kurallar öngörür. GDPR'da denetim makamına tanınan tesislere erişim ile geçici veya kesin sınırlama yetkileri Türk hukukuna doğrudan aktarılamaz. Aynı durum, tedbirden olumsuz etkilenecek kişinin dinlenmesine ilişkin güvence için de geçerlidir.7 Karşılaştırma yalnız iki düzenlemenin inceleme ve güvence araçları arasındaki farkı gösterir. Kurulun yetkilerini genişletmez.6

§ İlgili Kararlar 11
📚 Kaynaklar

Temel Kaynaklar

5 kaynak
Çekin/Işık/Akıncı/Berktaş2026
  • Resen Soruşturma ve Veri İhlal Bildirimi Üzerine Soruşturma
    § 14/III/2–3s. 426–428
ÇEKİN, Mesut Serdar / IŞIK, Alper / AKINCI, M. Furkan / BERKTAŞ, Ahmet Esad, Veri Hukuku, 2. Bası, On İki Levha, İstanbul, 2026.
Ekmekçi/Yücedağ/Akkanat-Öztürk/Aşıkoğlu2025
  • Kurul İncelemesi
    Altıncı Bölüm · VII/A/1s. 357–359
EKMEKÇİ, Ömer / YÜCEDAĞ, Nafiye / AKKANAT-ÖZTÜRK, Elif Beyza / AŞIKOĞLU, Şehriban İpek, Kişisel Verilerin Korunması Hukuku, 3. Bası, On İki Levha, İstanbul, 2025.
Dülger/Gümüş2026
  • KVKK’da Öngörülen Denetim Mekanizması
    § 6/IIIs. 186–190
DÜLGER, Murat Volkan / GÜMÜŞ, Gülçin, Kişisel Verilerin Korunması Hukuku, 4. Baskı, Seçkin Hukuk, Ankara, 2026.
Küzeci2021
  • Başvuru ve Şikâyet
    Dördüncü Bölüm · III/E/4s. 434–436
KÜZECİ, Elif, Kişisel Verilerin Korunması, 4. Baskıdan Tıpkı Basım, On İki Levha, İstanbul, 2021.
Kama Işık2020
  • Kurula Şikâyet ve İnceleme
    Üçüncü Bölüm · I/7-as. 288–290
KAMA IŞIK, Sezen, Avrupa Veri Koruma Hukukuna Anayasal Bir Bakış, On İki Levha, 2020.