Madde 14

Veri sorumlusuna yapılan başvuru reddedilir, verilen cevap yetersiz kalır veya başvuru süresinde cevaplanmazsa ilgili kişi Kişisel Verileri Koruma Kuruluna (Kurul) şikayette bulunabilir.1 Bu hallerden birinin gerçekleşmesi şikayet yolunu açar, ancak ihlal iddiasının haklı olduğunu tek başına göstermez.2

İlgili kişi, Kurula şikayette bulunmadan önce KVKK m.13 uyarınca veri sorumlusuna başvurmalıdır.3 Kurul, 2020/325 sayılı Kararda doğrudan Kuruma iletilen talepler bakımından önce veri sorumlusu olan Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurulması gerektiğini belirtmiştir.4 Ön başvuru şartı yalnız Kurula yapılacak şikayet için aranır.6

1/541 sayılı Kanun Tasarısının gerekçesinde ön başvuru zorunluluğu, uyuşmazlığın önce veri sorumlusu tarafından giderilebilmesi ve Kurulun iş yükünün azaltılması amacıyla açıklanmıştır.5

Veri sorumlusu talebi otuz günlük azami süre dolmadan açıkça reddederse, ilgili kişi ret cevabını öğrendiği tarihten itibaren Kurula şikayette bulunabilir ve cevap süresinin sonunu beklemek zorunda değildir.1

Bir cevabın yeterli olup olmadığı, yalnız cevap yazısının gönderilmiş olmasına göre belirlenemez. Cevapta başvurunun konusu ile veri sorumlusunun talebe ilişkin açıklamaları yer almalıdır.2 Kurul, 2019/277 sayılı Kararda başvuru sahibinin hizmet hattını aramaya yönlendirilmesini, talep edilen hususları açıklayan yazılı veya elektronik bir cevap olarak kabul etmemiştir. Karar, yalnız hizmet hattına yönlendirme yapılan somut olayla sınırlıdır ve telefon desteğinin her durumda hukuka aykırı olduğu sonucunu taşımaz.3

Kurul, 2021/989 sayılı Kararda fotoğrafın kaldırılması talebinin hukuki niteliğini, veri sorumlusunun başvuruya verdiği addan çok talebin kişisel veri işleme faaliyetiyle ve KVKK m.11'deki haklarla bağlantısına göre belirlemiştir. Ancak karardan, her içerik kaldırma isteğinin KVKK m.13 kapsamında başvuru sayılacağı sonucu çıkarılamaz. İsteğin kişisel veri işleme faaliyetiyle ve KVKK m.11'deki haklardan biriyle bağlantılı olması gerekir.4

KVKK m.14/1, başvuru tarihinden itibaren işleyen altmış günlük süre ile cevabın öğrenildiği tarihten itibaren işleyen otuz günlük süreyi ayrı başlangıçlara bağlamıştır. Cevabın öğrenildiği tarih, cevap yazısının düzenlendiği veya gönderildiği tarihten farklı olabilir.1

Yazılı başvuruda evrakın veri sorumlusuna veya temsilcisine tebliğ edildiği tarih başvuru tarihidir. Diğer yöntemlerde ise başvurunun veri sorumlusuna ulaştığı tarih esas alınır.2 Kurul, 2020/429 sayılı Kararda veri sorumlusunun cevap süresini Kurumun bilgi isteme yazısından değil, ilgili kişinin başvurusunun veri sorumlusuna ulaştığı tarihten başlatmıştır.3

Cevabın öğrenildiği tarih uyuşmazlık konusuysa, gönderim kaydı ile cevabın ilgili kişiye ulaştığını gösteren deliller birlikte değerlendirilmelidir. Kurul, 2022/863 sayılı Kararda adi postayla gönderildiği ileri sürülen cevabın ilgili kişiye ulaştığının kanıtlanamamasını somut dosyada cevapsızlık hali içinde değerlendirmiştir. Bu sonuç, adi postayla gönderim ve teslim kaydının bulunmadığı olayla sınırlıdır.4

Kanun metnine göre, veri sorumlusu süresinde cevap vermiş olsa da şikayetin cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde ve her durumda ilk başvurudan itibaren altmış gün dolmadan yapılması gerekir. İki sürenin aynı cümlede “ve her halde” sözleriyle birbirine bağlanması, altmış günlük sürenin üst sınır olarak düzenlendiğini göstermektedir.1

Kurulun 2019/9 sayılı Kararında farklı bir süre hesabı benimsenmiştir. Karara göre veri sorumlusu otuz gün içinde cevap vermişse ilgili kişi cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde şikayette bulunabilir ve başvuru tarihinden başlayan ayrıca bir altmış günlük süre aranmaz.2 Bu hesaplama biçimi doktrinde de Kurul uygulaması olarak aktarılmıştır.3

Kurulun yorumu, KVKK m.14/1'deki “her halde başvuru tarihinden itibaren altmış gün” ibaresinin üst sınır getirdiği yönündeki metinsel okumadan ayrılmaktadır. Kanun metni bu sınırı korurken Kurulun 2019/9 sayılı Kararı, süresinde verilen cevapta altmış günlük süreyi aramamaktadır.4

Veri sorumlusu başvuruya otuz gün içinde cevap vermezse, ilgili kişi cevap süresinin dolmasından sonra Kurula şikayette bulunabilir. Şikayetin ilk başvuru tarihinden itibaren altmış günlük süre sona ermeden yapılması gerekir.1 Kurul, 2020/429 sayılı Kararda cevapsız kalan bir başvurunun otuz dördüncü gününde yapılan şikayeti süresinde kabul etmiştir.2

Kurulun 2019/9 sayılı Kararına göre otuz günlük cevap süresinden sonra verilen cevap, ilk başvurudan itibaren işlemeye başlayan altmış günlük şikayet süresini yeniden başlatmamaktadır. İlgili kişi geç cevabı beklemek zorunda değildir.3 Geç cevap verilmesi, KVKK m.13/2'deki cevap yükümlülüğü bakımından ayrıca değerlendirilecektir.5

Cevabın süresinde verildiği veya ilgili kişiye ulaştığı kanıtlanamıyorsa, süre hesabı dosyadaki delillere göre yapılacaktır. Kurul, 2022/863 sayılı Kararda gecikerek gönderilen ve teslimi kanıtlanamayan cevabı bu dosya bakımından cevap verilmemiş gibi değerlendirmiştir. Bu sonuç, adi posta kullanılması ve teslim kaydının bulunmamasıyla sınırlıdır.4

Veri sorumlusu otuz günlük süre dolmadan başvuruyu açıkça reddeder veya yetersiz bir cevap verirse, şikayet sebebi cevabın öğrenilmesiyle doğar. İlgili kişinin bu durumda otuz günlük cevap süresinin sonunu beklemesi gerekmez.1

Henüz ret veya cevap bulunmadığı ve veri sorumlusuna tanınan otuz günlük süre dolmadığı durumda ise yalnız başvuru yapılmış olması, süresinde cevap verilmemesi sebebini oluşturmaz. Otuz günlük süre azami süredir.2 Bununla birlikte, veri sorumlusu talebi niteliğine göre daha önce sonuçlandırmakla yükümlüdür.4

Kurulun 2021/1051 sayılı Kararında erişim talebi şikayetten sonra, ancak veri sorumlusunun otuz günlük cevap süresi dolmadan yerine getirilmiştir. Kurul bu talep yönünden işlem yapılmasına gerek görmemiştir. Kararda şikayetin erken olduğu gerekçesiyle usulden ret kararı verilmemiştir. Bu nedenle kararın kapsamı, talebin cevap süresi içinde yerine getirildiği somut olayla sınırlıdır.3

Kurul, 2021/1187 sayılı Kararda ilk başvuruda bulunmayan yetkisiz erişim iddiasının önce veri sorumlusuna yöneltilmesi gerektiğini kabul etmiştir.1 Kurul, 2022/655 sayılı Kararda ise ilk başvuruda yer almayan aydınlatma iddiasını, veri sorumlusunun bu konuda cevap ve savunma imkanından yoksun kalmaması için şikayet incelemesinin dışında bırakmıştır.2

Bu kararlar birlikte değerlendirildiğinde, Kurula taşınan maddi iddia ve talebin veri sorumlusuna yapılan ilk başvuruyla bağlantılı olması gerekir. Veri sorumlusuna hiç bildirilmeyen ayrı bir talep, KVKK m.14/2'deki ön başvuru şartını karşılamaz.3

İlk başvuru ile şikayetin kelimesi kelimesine aynı olması aranmaz. Başvurular arasındaki bağ, kullanılan başlıklara değil, veri sorumlusuna ilk aşamada yöneltilen maddi iddia ve talebe göre belirlenmelidir.5 Kurulun şikayetten bağımsız olarak resen inceleme yapıp yapamayacağı KVKK m.15 kapsamında ayrıca değerlendirilecektir.4

Veri sorumlusuna önceden başvurma şartı, KVKK m.14/2 uyarınca Kurula yapılacak şikayet bakımından aranır.1 Başka bir dava veya başvuru yolunun şartları, süresi ve görevli mercii o yolu düzenleyen hükümlere göre belirlenecektir.

1/541 sayılı Kanun Tasarısının gerekçesinde veri sorumlusuna başvuru zorunlu, Kurula şikayet ise ihtiyari görülmüş ve doğrudan adli veya idari yargıya gidilebileceği belirtilmiştir. Gerekçedeki bu açıklama, somut uyuşmazlıkta görevli yargı kolunu veya dava şartlarını belirleyen bağımsız bir hüküm değildir.2

Anayasa'nın 36. maddesi hak arama hürriyetini, 40. maddesi ise temel hak ve hürriyetleri ihlal edilen kişilerin yetkili makama başvurma imkanını güvence altına alır. Anayasa'nın 125. maddesi idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolunu açık tutar. Bu hükümler, somut uyuşmazlıkta görevli mahkemeyi veya dava süresini tek başına belirleyemez.3

Kurul, 2020/481 sayılı Kararda arama sonucunun indeksten çıkarılması talebinin önce arama motoruna yöneltilmesini, alınan cevaba göre Kurula şikayet edilebilmesini ve doğrudan yargı yoluna da başvurulabilmesini kabul etmiştir. Bu değerlendirme, arama motoru sonuçlarının indeksten çıkarılması talebinin özel bağlamıyla sınırlıdır.4

KVKK m.14, Kurula şikayetin başka dava veya başvuru sürelerine etkisini düzenlememiştir.5 Başka bir kanunda özel bir etki öngörülmüşse o hüküm ayrıca uygulanacaktır.

Kişilik hakkı ihlal edilen kişinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı, KVKK m.14/3 ile saklı tutulmuştur. Bu fıkra tazminatın maddi şartlarını, miktarını veya görevli mahkemeyi ayrıca düzenlememektedir.1

KVKK m.11/1-ğ, kişisel verilerinin kanuna aykırı işlenmesi nedeniyle zarara uğrayan kişiye, zararın giderilmesini veri sorumlusundan talep etme hakkı verir.2 Kurulun 2020/41 sayılı Kararında yalnız tazminata yönelen ve KVKK m.11 kapsamında başka bir talep içermeyen başvuru için genel mahkemeler gösterilmiştir.3 Kurulun 2020/43 sayılı Kararında da tazminat istemi yönünden aynı sonuca ulaşılmış, dosyadaki veri güvenliği iddiası ise ayrıca incelenmiştir.4

İlgili kişinin veri sorumlusundan zararın giderilmesini istemesi ile Kurulun bağlayıcı bir tazminata hükmetmesini talep etmesi aynı değildir.6 Tazminat istemi, dosyadaki diğer KVKK iddialarının ayrıca incelenmesine engel olmaz.7 Doktrindeki bir görüşe göre zarar ile tazminat miktarı ancak mahkemece belirlenebilir. Bu sebeple KVKK m.11/1-ğ'de düzenlenen hakkın dava yoluyla kullanılması gerekir.5

2008 tarihli 1/576 sayılı Kanun Tasarısı, veri kütüğü sahibine yapılan başvurudan sonra kullanılacak itiraz ile kanunun uygulanmasından doğan genel şikayet yolunu iki ayrı maddede düzenlemiştir.1 Tasarının 13. maddesinde veri kütüğü sahibine on beş iş günlük cevap süresi tanınmıştır. Cevap verilmemesi, talebin reddedilmesi veya cevabın yetersiz bulunması halinde Kurula yirmi gün içinde itiraz edilebilecekti. Metin, bu yirmi günlük sürenin hangi olaydan başlayacağını göstermemektedir.2

Tasarının 32. maddesinde genel şikayet, işlemin yapıldığı veya öğrenildiği tarihten itibaren altmış günlük süreye bağlanmıştır. Kurulun şikayeti üç ay içinde incelemesi öngörülmüş ve bu süre hukuki veya fiili sebeplerle bir defaya özgü olmak üzere üç ay daha uzatılabilmiştir.3

Tasarı metnindeki altmış günlük şikayet süresine karşılık 32. madde gerekçesinde üç aylık süreden söz edilmiştir. Bu nedenle 2008 Tasarısında şikayet süresi bakımından metin ile gerekçe arasında giderilmemiş bir uyumsuzluk bulunmaktadır. Tasarıdaki itiraz ve genel şikayet ayrımı yürürlükteki KVKK m.14'te korunmamıştır.45

2014 tarihli 1/1009 sayılı Kanun Tasarısı, başvurunun reddedilmesi, cevapsız bırakılması veya verilen cevabın yetersiz bulunması halinde Kurula şikayet için otuz gün öngörmüştür. Tasarı metni, bu sürenin hangi tarihten başlayacağını belirtmemiştir.1

Veri sorumlusuna ön başvuru zorunluluğu, Kurulun dört ay içinde cevap vermemesi halinde talebin reddedilmiş sayılması ve genel hükümlere göre tazminat hakkı aynı maddede düzenlenmiştir. Dört aylık süre ilgili kişinin şikayet süresi değil, Kurulun cevap vermemesine bağlanan ret sonucuna ilişkindir.2

1/541 sayılı Kanun Tasarısında şikayet süresi, cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve ilk başvurudan itibaren her durumda altmış gün olarak belirlenmiştir. Kurulun cevap süresi ile cevap verilmemesine bağlanan sonuç ise 15. maddede düzenlenmiştir. Böylece ilgili kişinin şikayet süresi ile Kurulun şikayeti cevaplandırma süresi ayrı maddelere yerleştirilmiştir.3

KVKK m.14'ün 7 Nisan 2016 tarihinde yayımlanan ilk metni ile güncel konsolide metni aynıdır.4

Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) m.77, kişisel verilerinin Tüzüğe aykırı işlendiğini düşünen ilgili kişiye, diğer idari ve yargısal başvuru yolları saklı kalmak üzere denetim makamına şikayette bulunma hakkı verir. GDPR m.77 metninde, KVKK m.14/2'deki gibi önce veri sorumlusuna başvurma şartı bulunmamaktadır.1

Denetim makamı, şikayetin ilerleyişi ve sonucu ile GDPR m.78 uyarınca yargı yoluna başvurma imkanı hakkında şikayetçiyi bilgilendirmelidir.2 GDPR m.78/1, denetim makamının kişi hakkında hukuki sonuç doğuran kararına karşı etkili bir yargı yolu öngörmektedir.3

Yetkili denetim makamı şikayeti ele almaz veya üç ay içinde şikayetin ilerleyişi ya da sonucu hakkında bilgi vermezse, ilgili kişi GDPR m.78/2 uyarınca etkili yargı yoluna başvurabilir. Bu üç aylık süre denetim makamına şikayette bulunma süresi değildir ve süreye Türk hukukundaki anlamıyla otomatik bir ret sonucu bağlanmamıştır.4

GDPR m.79, veri sorumlusu veya veri işleyenin Tüzüğe aykırı işlemesi nedeniyle haklarının ihlal edildiğini düşünen kişinin bu kişilere karşı başvurabileceği etkili yargı yolunu ayrıca düzenler.5 GDPR m.77-79, denetim makamına şikayeti, denetim makamının işlemine karşı yargı yolunu ve veri sorumlusu veya veri işleyene karşı yargı yolunu ayrı hükümlerle ele alır. Türk hukukunda şikayet süresi ve ön başvuru şartı ise KVKK m.14'e göre belirlenecektir.6