Geschillenkamer
Beslissing ten gronde 42/2020 van 30 juli 2020
De administratieve geldsanctie in deze beslissing werd
hervormd tot een berisping door het Marktenhof, gebruik
makende van haar volle rechtsmacht, middels het arrest
2020/AR/1160 van dit hof dd. 6 september 2023
+
Dossiernummer : DOS-2019-04309
Betreft : Klacht wegens de publicatie van persoonsgegevens in telefoongidsen en via
telefooninlichtingendiensten, nadat een betrokkene verzocht zijn persoonsgegevens niet
te publiceren, alsmede de doorgifte van persoonsgegevens aan andere aanbieders van
telefoongidsen en –inlichtingendiensten.
De Geschillenkamer van de Gegevensbeschermingsautoriteit, samengesteld uit de heer Hielke
Hijmans, voorzitter en de heren Frank De Smet en Yves Poullet, leden;
Gelet op Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016
betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van
persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn
95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming), hierna AVG;
Gelet op de wet van 3 december 2017 tot oprichting van de Gegevensbeschermingsautoriteit, hierna
WOG;
Gelet op het reglement van interne orde, zoals goedgekeurd door de Kamer van
Volksvertegenwoordigers op 20 december 2018 en gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op
15 januari 2019;
Gelet op de stukken van het dossier;
.
.
.
2
heeft de volgende beslissing genomen inzake:
- De klager,
- Proximus NV, onderneming met zetel te Koning Albert II-laan 27, B-1030 Brussel, en met
ondernemingsnummer 0202.239.951, hierna “de verweerster”, vertegenwoordigd door mr.
Peter Craddock en mr. Eline Van Bogget.
1. Omvang van het geding
1. Dit dossier betreft een klacht tegen de verweerster. Dientengevolge zullen de verzoeken in de
klacht die in wezen betrekking hebben op verwerkingen van andere
verwerkingsverantwoordelijken niet worden behandeld in deze beslissing. Het gaat hierbij dan
om de verzoeken van de klager ten aanzien van de Gegevensbeschermingsautoriteit, om de
verweerster te bevelen:
- de persoonsgegevens “op het internet” te verwijderen;
- de persoonsgegevens in de papieren versie van de Witte Gids te verwijderen;
- de “complete overzichten’” te bezorgen van alle informatie over de klager bewaard bij
derde verwerkingsverantwoordelijken;
- de lijst van IP-adressen te verkrijgen die behoren tot de personen die de webpagina’s
met de persoonsgegevens van de klager hebben bezocht bij derde
verwerkingsverantwoordelijken;
- de persoonsgegevens “bij de verantwoordelijke voor deze websites, papieren versies
van de Witte Gids, …” te wissen of verwijderen;
- de verweerster te bevelen een nieuw telefoonnummer voor de klager te laten aanmaken
bij de aanbieder van de openbare telefoondienst van de klager (Telenet).
2. Feiten en procedure
Feiten
2. De verweerster is een aanbieder van elektronische telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten in de zin van de wet van 13 juni 2005 betreffende de elektronische
communicatie (hierna: WEC).1 Voor dit dossier zijn twee elektronische telefoongidsen van de
verweerster relevant, namelijk www.1207.be en www.1307.be. De verweerster biedt ook de
gelijknamige telefooninlichtingendiensten 1207 en 1307 aan.
Het is daarnaast van belang te vermelden dat de verweerster ook een aanbieder is van een
openbare telefoondienst in de zin van art. 2, 49° WEC (hierna: operator).
3. De klager heeft een abonnement bij een derde operator, namelijk Telenet.
4. Op 13 januari 2019 richt de klager een verzoek tot de verweerster, middels een contactformulier
op de website van de elektronische telefoongids 1207 van verweerster. Het verzoek luidt als
volgt:
“Gelieve dit telefoonnr. niet op te nemen in de Witte Gids, op 1207.be, ….
Graag uitsluitend contactname via e-mail […]”
1
B.S. 20 juni 2005.
3
5. Op 28 januari 2019 beantwoordt een medewerker van de verweerster het verzoek van de
klager, zoals beschreven in punt 4, als volgt:
“Het nummer [X] is momenteel niet opgenomen in de editie van de Gids. De info is ook niet
beschikbaar op de Inlichtingen (1207) en op de website (1207.be).
Op onze website www.1207.be vindt u de laatste update van alle gepubliceerde
vermeldingen.”
6. Op 14 augustus 2019 contacteert de klager opnieuw de verweerster na te hebben vastgesteld
dat zijn telefoonnummer niet alleen gepubliceerd is in de elektronische telefoongidsen
www.1207.be en www.1307.be van de verweerster, maar ook in een aantal andere
elektronische telefoongidsen van derde verwerkingsverantwoordelijken.
Via het contactformulier van 1207, de elektronische telefoongids van de verweerster, verzoekt
de klager om zijn telefoonnummer “niet te vermelden op uw website(s) http://www.1207.be.”
7. Een medewerker van de verweerster antwoordt diezelfde dag en schrijft het volgende:
“[…] Zoals gevraagd hebben we uw vermelding geschrapt zodat uw gegevens
(telefoonnummer, naam en adres) niet meer gebruikt zullen worden voor telefoongidsen of
inlichtingendiensten. Binnen enkele dagen zijn uw gegevens niet meer beschikbaar op
www.1207.be – www.1307.be en de inlichtingen (1207-1307).
Wij nemen eveneens contact op met Google om de bijhorende links naar onze site te wissen.
Conform de wettelijke bepalingen werden uw gegevens ook doorgestuurd naar andere
telefoongidsen of inlichtingendiensten die aan [verweerster] de aanlevering van
abonneegegevens gevraagd hebben, met name www.wittegids.be, www.infobel.com,
www.de1212.be en www.opendi.be. Via de maandelijkse updates zullen zij eveneens op de
hoogte gebracht worden van uw vraag om uw gegevens niet langer te gebruiken.”
8. Eveneens op 14 augustus 2019 dient de klager een klacht in bij de
Gegevensbeschermingsautoriteit.2
De klacht vermeldt onder meer het volgende:
“ondanks mijn schriftelijke en uitdrukkelijke vraag (zie de Bewijzende e-mail en website-
contactformulier communicatie – dd. 14-8-2019.pdf) om mijn (splinternieuw)
telefoonnummer […] en gegevens niet op te nemen in de Witte Gids, op 1207.be,… , op
vandaag n.a.v. een telefoon van een firma die niet over mijn telefoonnummer beschikt,
[werd opgemerkt] dat mijn telefoonnummer toch opgenomen is op al zeker www.1207.be,
www.1307.be, www.wittegids.be, www.infobel.be, www.de1212.be en heel waarschijnlijk
dus ook op de bijhorende inlichtingendiensten 1207, 1307 en in papieren versies van de
Witte Gids(en) en www.opendi.be.”
9. De klager voegt bij de klacht aan de Gegevensbeschermingsautoriteit, ter staving van de
aangedragen elementen, schermafbeeldingen van de websites van de elektronische
telefoongidsen van:
- www.1207.be (een uitgifte van de verweerster);
- www.1307.be (een uitgifte van de verweerster);
2
Cfr. artikel 58 WOG.
4
- www.wittegids.be (een uitgifte van FCR Media);
- www.infobel.com (een uitgifte van Kapitol)
- www.de1212.be (een uitgifte van European Directory Assistance)
De schermafbeeldingen geven het volgende weer:
- voor elk van de voornoemde websites van elektronische telefoongidsen, behalve ‘Witte
Gids’: de volledige voornaam en naam van de klager;
- voor wat betreft de elektronische telefoongids ‘Witte Gids’: de naam en de initiaal van de
voornaam van de klager;
- voor elk van de voornoemde websites van elektronische telefoongidsen: het volledige
postadres van de klager;
- voor elk van de voornoemde websites van elektronische telefoongidsen, behalve ‘Witte Gids’
en ‘Infobel’: het telefoonnummer van de klager.
Voor wat betreft de vermelding van het telefoonnummer van de klager in de elektronische
telefoongidsen van ‘Witte Gids’ en ‘Infobel’ wordt er met andere woorden geen onmiddellijk
bewijs voorgelegd wat betreft de publicatie van dit telefoonnummer.
10. Daarnaast draagt de klager aan dat het waarschijnlijk is dat er reeds links bestaan bij Google en
andere zoekrobots, die bij deze verwerkingsverantwoordelijken worden bewaard.
11. Op 27 augustus 2019 verklaart de Eerstelijnsdienst van de Gegevensbeschermingsautoriteit de
klacht ontvankelijk op grond van artikel 58 WOG en wordt de klacht op grond van artikel 62, §1
WOG overgemaakt aan de Geschillenkamer.
12. Op 5 september 2019 stuurt de klager een e-mail naar [email protected]. De
Eerstelijnsdienst van de Gegevensbeschermingsautoriteit ontvangt de e-mail in kopie.
De e-mail leest als volgt:
“Geachte […]
Bijna een maand na datum worden mijn gegevens nog steeds vermeld op www.infobel.com
(zie bijlage). Kan u dringend het nodige doen [?]”
13. Op 5 september 2019 verstuurt een medewerker van de verweerster het volgende antwoord per
e-mail:
“Geachte […]
Uw gegevens werden ook doorgestuurd naar andere telefoongidsen of inlichtingendiensten
die aan [de verweerster] de aanlevering van abonneegegevens gevraagd hebben.
Zij werden eveneens op de hoogte gebracht worden [sic] van uw vraag om uw gegevens niet
langer te gebruiken. [De verweerster] heeft evenwel geen zicht op de interne procedures van
deze andere uitgevers.
Voor een snellere behandeling van uw aanvraag neemt u best rechtstreeks met hen contact
op:
5
• Voor www.wittegids.be kan u mailen naar [email protected] of hen contacteren op
078/151525
• Voor www.infobel.com kan u mailen naar [email protected] of hen bellen op
02/3792940
[…]”
14. De e-mail die de klager hierna – ook op 5 september 2019 – aan [email protected] verstuurt, is
de volgende:
“Geachte,
Gebruik makend van het voorstel van [een medewerker van de verweerster], hieronder te
vinden (en waarvoor mijn dank), verzoek ik u hierbij om mijn vermelding (telefoonnummer,
naam en adres), uiteraard gratis, te schrappen op uw www.infobel.om […]”
De procedure voor de Geschillenkamer
15. Op 12 september 2019 beslist de Geschillenkamer overeenkomstig artikel 95, §1, 1° en artikel
98 WOG dat het dossier gereed is voor behandeling ten gronde.
16. Per aangetekende brief van 12 september 2019 worden de klager en de verweerster op de
hoogte gesteld van de beslissing van de Geschillenkamer. In deze brief worden ook de
conclusietermijnen meegedeeld aan de partijen overeenkomstig artikelen 98 en 99 WOG.
De conclusie van de verweerster
17. Op 14 oktober 2019 legt de verweerster haar eerste conclusie neer.
In de beschrijving van de feiten, licht verweerster één en ander nader toe, waaronder de
technische werking van het ontvangen en doorgeven van persoonsgegevens in het licht van de
telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten:
“In de databanken van de [telefoongidsen van verweerster] en [telefoongidsen van andere
verwerkingsverantwoordelijken] wordt er een onderscheid gemaakt tussen Abonnees die in
een telefoongids moeten verschijnen, en Abonnees die niet in een telefoongids wensen te
verschijnen. Dit onderscheid wordt in de praktijk (door alle Operatoren) vertaald in één code
in het record voor een Abonnee: ‘NNNNN’ voor de eerste categorie (Contactgegevens
mogen verschijnen) en ‘XXXXX’ voor de tweede categorie (Contactgegevens blijven
geheim).”
18. De verweerster geeft aan involgend het eerste verzoek van de klager ten aanzien van de
verweerster op 13 januari 2019, de volgende actie te hebben ondernomen:
“[…] Verweerster past derhalve het relevante record aan en markeerde het als “geheim”
(“XXXXX”) overeenkomstig diens verplichtingen […] en het verzoek van de Klager, en
bevestigde een correcte verwerking van het verzoek via e-mail op 28 januari 2019 aan de
Klager […]
Op 31 januari 2019 ontving [verweerster] van het bedrijf Telenet als Operator, in het
6
kader van een routine verstrekking van de Contactgegevens van zijn Abonnees, nieuwe
Contactgegevens betreffende de Klager. In deze informatie van de Operator stond dat de
Contactgegevens van de Klager niet als geheim moesten beschouwd worden (“NNNNN”).
Deze informatie die van de Operator kwam, werd automatisch verwerkt in de
[telefoongidsen van de verweerster]. Als gevolg, in het geval van de Klager, werden de
Contactgegevens van de Klager (automatisch) opnieuw publiekelijk raadpleegbaar (met nu
“NNNNN” ter vervanging van de vorige “XXXXX”).”
19. De verweerster wijst er daarnaast op dat zij op 14 augustus 2019 binnen de twee uur
bevestigde aan de klager dat zijn persoonsgegevens niet langer beschikbaar zouden zijn via haar
telefoongidsen of telefooninlichtingendiensten, ingevolge het verzoek van de klager op diezelfde
dag hiertoe.
20. Met betrekking tot de verzoeken van de klager, draagt de verweerster vier middelen aan.
21. Als eerste middel verwijst de verweerster naar de bevoegdheid van de Geschillenkamer met
betrekking tot het verzoek tot schadevergoeding. De verweerster haalt aan dat de
Geschillenkamer conform de wettelijke bepalingen die haar bevoegdheid regelen, geen bevel tot
schadeloosstelling kan opleggen. Zij meent dat het desbetreffende verzoek van de klager
daarom moet worden afgewezen als onontvankelijk.
22. Ten tweede wenst de verweerder in te gaan op de ontvankelijkheid van verzoeken die derden
betreffen, alsook het verstrekken van een lijst met IP-adressen van personen die de
persoonsgegevens van de klager consulteerden. De volgende verzoeken van de klager acht de
verweerster onontvankelijk: het verzoek van de klager in diens klacht om de persoonsgegevens
weg te halen “op internet”, “in hun papieren versie(s) van de Witte Gids” en het verstrekken van
“alle en complete overzichten” van de persoonsgegevens die verwerkt worden via de
telefoongidsen en -inlichtingendiensten van derde actoren, alsook het verzoek om de klager een
nieuw telefoonnummer te verschaffen via zijn huidige aanbieder van telefoondiensten.
De verweerster stelt dat zij “geenszins” verantwoordelijk kan worden gesteld voor de
verwerkingen die “overduidelijk door derden” worden uitgevoerd.
23. Voor wat betreft het verzoek van de klager tot het verstrekken van een lijst van IP-adressen,
houdt de verweerster voor dat dit verzoek “uiterst disproportioneel en roekeloos” is. De
verweerster meent dat het verstrekken van een dergelijke lijst een duidelijke schending van de
privacy van de relevante betrokkenen zou vormen.
24. Ten derde wenst de verweerster in te gaan op de beweerde inbreuken op de AVG, en de
naleving van de toepasselijke regelgeving. De verweerster verwijst voor dit middel naar de
bepalingen van de WEC. De verwerking van de persoonsgegevens van de klager, ook na zijn
verzoeken, is volgens de verweerster rechtmatig onder de AVG. De verweerster wijst op de
wettelijke verplichtingen voor de operatoren in artikel 45, §2 juncto artikel 46, §2 WEC om de
“noodzakelijke gegevens” ter beschikking te stellen van aanbieders van telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten.
25. De verweerster verwijst ook naar de wettelijke verplichting in artikel 45, §3 juncto artikel 46, §3
WEC voor de operatoren om een onderscheid te maken tussen de persoonsgegevens waarvoor
de betrokken abonnees van de operator gevraagd hebben om niet te worden opgenomen in
7
telefoongidsen of bij telefooninlichtingendiensten enerzijds, en de persoonsgegevens waarvoor
geen dergelijke vraag is gesteld anderzijds. In casu is de vraag om niet te worden opgenomen in
telefoongidsen of telefooninlichtingendiensten door de klager niet gericht tot zijn eigen operator.
26. De verweerster argumenteert dat de klager zich had moeten richten tot zijn eigen operator waar
hij abonnee is, indien hij niet (meer) in een telefoongids of telefooninlichtingendienst wenste
opgenomen worden. Dit had de technische code voor de wensen van de klager gewijzigd in
‘XXXXX’ in plaats van ‘NNNNN’ in alle systemen, waardoor de publicatie nergens zou
plaatsvinden.
27. De verweerster bouwt hiernaast een argumentatie op steunende op de bepalingen in de AVG
met betrekking tot het recht op verbetering of rectificatie in artikel 16 AVG. De verweerster
argumenteert immers dat het verzoek van de klager tot wijzigen van de code van ‘NNNNN’ naar
‘XXXXX’ een verzoek tot rectificatie uitmaakt.
28. De verweerster stelt echter dat artikel 16 AVG ten opzichte van de operator van de klager geen
toepassing vindt in onderhavig dossier, gezien “deze bepaling van de AVG niet [primeert] over
de regeling onder de WEC” omdat de bepalingen van de WEC hun oorsprong vinden in de
Richtlijn 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de
verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de
sector elektronische communicatie (hierna: e-Privacyrichtlijn).3 Artikel 16 AVG vindt volgens de
verweerster wél toepassing op zichzelf door het verzoek van de klager, gezien de bepalingen in
artikel 45 en 46 WEC geen uitwerking vinden op de verweerster in haar hoedanigheid van
aanbieder van telefoongidsen en –inlichtingendiensten.4
29. De verweerster stelt het volgende
“Als gevolg kan aan [de verweerster] niet verweten worden om de informatie van de
[operator] automatisch in de 1207 databank te hebben geïntegreerd, zelfs wanneer dit
tegenstrijdig was met een vroeger verzoek van de Klager.”
30. Tot slot gaat de verweerster in op het belang van de vertrouwelijkheid van de partijen in geval
van publicatie van de beslissing door de Geschillenkamer. De verweerster vraagt de
Geschillenkamer zin dat, indien de Geschillenkamer overgaat tot de publicatie van de beslissing,
de beslissing wordt geanonimiseerd. De verweerster verwijst hiervoor naar de beslissing tot
pseudonimiseren in het merendeel van de voorgaande beslissingen van de Geschillenkamer en
de afwezigheid van “verregaande nalatigheid” in hoofde van verweerster.
31. De klager dient geen conclusie van repliek in.
32. Op 13 november 2019 bevestigt de verweerster de inhoud van haar eerste conclusie.
33. Op haar zitting van 3 maart 2020 beslist de Geschillenkamer dat het nuttig is de verweerster te
horen en haar hiertoe uit te nodigen overeenkomstig artikel 52 van het Reglement van Interne
Orde van de Gegevensbeschermingsautoriteit. In haar proces-verbaal van die zitting, specifieert
de Geschillenkamer dat het toelichting wenst over de doorgifte van persoonsgegevens aan derde
3
P.b. EU nr. L 201 van 31 juli 2002, 37-47.
4
Cfr. conclusie verweerster: “Het kon geen verzoek conform artikel 46 en 46 WEC zijn (om niet in de
telefoongids/telefooninlichtingendienst te verschijnen), omdat dergelijke verzoeken aan de Operator gericht moeten worden.”
8
telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten en op welke manier deze rechtmatig is
overeenkomstig artikel 6 AVG. Daarnaast wenst de Geschillenkamer toelichting omtrent de
rechtskundige kwalificatie van de klager aan de verweerster als ‘recht op rectificatie’
overeenkomstig artikel 16 AVG.
34. De partijen werden dientengevolge uitgenodigd op een hoorzitting op 23 maart 2020. Enkel de
verwerende partij bevestigde zijn aanwezigheid.
De Hoorzitting
35. Gezien de federale overheid op verschillende momenten in de aanloop naar de hoorzitting,
onder meer bij Ministerieel Besluit van 13 maart 2020 houdende dringende maatregelen om de
verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken (B.S. 13 maart 2020) maatregelen
uitvaardigde die het voor de Geschillenkamer onmogelijk maakten om een hoorzitting in de
gebruikelijke opstelling te laten plaatsvinden, werd aan de verwerende partij voorgesteld om de
hoorzitting met elektronische communicatiemiddelen te laten doorgaan. De verweerster stemde
hiermee in. De hoorzitting werd dientengevolge verdaagd naar 1 april 2020.
36. Op de hoorzitting licht de verweerster haar verweermiddelen nader toe. Zij verwijst naar de
eerder vermelde bepalingen van de WEC, waarin staat dat operatoren de persoonsgegevens van
haar abonnees op een niet-discriminerende manier dienen te verstrekken aan alle aanbieders
van telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten.
37. De verweerster verwijst daarnaast naar een arrest5 van het Europees Hof van Justitie
dat verduidelijkt dat de toestemming van de abonnee bij diens operator om persoonsgegevens
door te geven met als doeleinde de publicatie in de telefoongidsen en –inlichtingendiensten, niet
kan gedifferentieerd worden naargelang de identiteit van de uitgever of aanbieder van
telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten als ontvanger van zulke gegevens.
38. Daarnaast merkt de verweerster op dat het Belgisch Instituut voor de Postdiensten en
Telecommunicatie (hierna: BIPT) in verschillende publiek beschikbare documenten had
aangegeven dat de verweerster een centrale rol zou blijven spelen in het verzamelen en
doorgeven van abonneegegevens, nadat de universele telefoondienst niet langer werd ingericht
door de verweerster.6 Volgens de verweerster is het immers zo dat niet alle aanbieders van
telefoongidsen en –inlichtingendiensten even eenvoudig de persoonsgegevens van de
operatoren kunnen verkrijgen, en dat het doorgeven van de persoonsgegevens strookt met de
verwachtingen van het BIPT. Dit zou volgens de verweerster in lijn liggen met het voornoemde
arrest van het Hof.
Formulier voor reactie tegen voorgenomen geldboete
39. Op 1 juli 2020 maakte de Geschillenkamer een formulier voor reactie tegen voorgenomen
geldboete over aan de verweerster, waarin werd gemeld aan de verweerster dat de
Geschillenkamer voornemens was een geldboete op te leggen van 20.000 EUR. De elementen
die de verweerster vervolgens in haar reactie op dit formulier aandroeg, worden door de
Geschillenkamer meegenomen in de beraadslaging. De verweerster bevestigt in haar reactie
eveneens dat de bij de Geschillenkamer gekende jaarcijfers nog steeds actueel zijn.
5
HvJEU Arrest van 5 mei 2011, Deutsche Telekom AG v. Bundesrepublik Deutschland, C-543-09, ECLI:EU:C:2011:279.
6
In de positie van haar rechtsvoorganger Belgacom.
9
3. Motivering
3.1 Bevoegdheid van de Geschillenkamer (artikel 100 WOG)
40. De bevoegdheden van de Geschillenkamer staan limitatief opgesomd in artikel 100 WOG. De
verweerster werpt op dat de Geschillenkamer niet bevoegd is met betrekking tot het verzoek
van de klager tot schadevergoeding.
Gezien de toekenning van een schadeloosstelling niet tot de bevoegdheden van de
Geschillenkamer zoals opgesomd in artikel 100 WOG behoort, kan de Geschillenkamer geen
gevolg geven aan het verzoek van de klager hieromtrent.
3.2 De verwerkingsverantwoordelijken (artikel 4, punt 7) AVG)
41. De definitie van “verwerkingsverantwoordelijke” in de AVG is de volgende: 7
“Een natuurlijke persoon of rechtspersoon, een overheidsinstantie, een dienst of een ander
orgaan die/dat, alleen of samen met anderen, het doel en de middelen voor de verwerking
van de persoonsgegevens vaststelt: wanneer de doelstellingen van en de middelen voor
deze verwerking in het Unierecht of het lidstatelijke recht worden vastgesteld, kan daarin
worden bepaald wie de verwerkingsverantwoordelijke is of volgens welke criteria deze
worden aangewezen”
42. De omschrijving van ‘verwerkingsverantwoordelijke’ in de AVG is nagenoeg dezelfde als deze in
artikel 2, d) van de thans ingetrokken Richtlijn van de Europese Unie inzake
persoonsgegevensbescherming.8
De rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: Hof van Justitie) en de
opinies van de Werkgroep artikel 29 (hierna: Groep 29) met betrekking tot deze term kunnen
dan ook op een gelijkaardige manier worden aangewend en mutatis mutandis worden
toegepast.9
43. De verweerster stelt enerzijds dat de klager zich met het verzoek tot niet-publicatie van de
persoonsgegevens in telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten had moeten richten tot de
operator van de klager. Een verzoek tot niet-publicatie van de persoonsgegevens bij de
verweerster zou juridisch moeten gekwalificeerd worden als een recht op verbetering of
rectificatie, aldus de verweerster. Daarnaast stelt de verweerster ook dat zij ten opzichte van de
verwerkingen die bij derden plaatsvinden “geenszins verantwoordelijk kan zijn en ook niet als
verwerkingsverantwoordelijke optreedt.”
44. Anderzijds geeft de verweerster op de hoorzitting te kennen dat haar standpunt is dat zowel de
operatoren als uitgevers of aanbieders van telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten
afzonderlijke verwerkingsverantwoordelijken betreffen.
7
Art. 4(7) AVG.
8
Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke
personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, P.b. EU L.
281/31.
9
Cfr. argumentatie Hof in HvJEU Arrest van 29 juli 2019, Fashion ID GmbH & Co KG t. Verbraucherzentrale NRW eV, C-40/17,
ECLI:EU:C:2019:629.
10
45. Om enige verwarring te vermijden, is het aan de orde toe te lichten waarom de verweerster
door de Geschillenkamer gezien wordt als verwerkingsverantwoordelijke voor een aantal in het
dossier vastgestelde verwerkingen. De verwerkingen die in die specifieke toelichting van belang
zijn, betreffen: 10
- het opvragen en raadplegen van de persoonsgegevens van de klager bij diens operator
en vervolgens het opslaan van die persoonsgegevens;
- het beschikbaar stellen van die persoonsgegevens door de publicatie in de eigen
telefoongidsen en via de eigen telefooninlichtingendiensten;
- het verstrekken van die persoonsgegevens door middel van doorzending aan aanbieders
van telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten van derden.
De vraag is dan nog of de verweerster “het doel” en “de middelen” voor de bovengenoemde
verwerkingen “vaststelt” zoals noodzakelijk om aan de vereisten van het begrip
‘verwerkingsverantwoordelijke’ in de AVG te voldoen.
3.2.1. Het begrip ‘vaststellen’
46. Of de interpretatie van ‘vaststellen’ overeenkomstig het Unierecht verloopt, kan pas na de
analyse van de feitelijke elementen of omstandigheden ter zake. 11
47. Wat betreft de uitgifte van de telefoongidsen en het aanbieden van telefooninlichtingendiensten,
kan worden vastgesteld dat het de verweerster is die de verwerking geïnitieerd heeft. De
verweerster vraagt de persoonsgegevens van betrokkenen bij de operatoren op en publiceert op
eigen initiatief de (elektronische) telefoongidsen en stelt op eigen initiatief de
telefooninlichtingendiensten ter beschikking. De verweerster is door het BIPT erkend voor het
aanbieden van de telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten ingevolge respectievelijk artikel
45,§1 en artikel 46,§1 WEC.12
Het is de verweerster die besloot over te gaan tot het aanbieden van zulke gidsen en
inlichtingendiensten en hiervoor een beroep doet op de persoonsgegevens van de klager die
oorspronkelijk bij de operator worden verwerkt.
48. Ook met betrekking tot de doorgifte van de persoonsgegevens aan derden is het de verweerster
die overgaat tot het verstrekken van de persoonsgegevens door middel van doorgifte, volgens
de verweerster “conform de wettelijke bepalingen”.
49. De verweerster neemt voor de bovengenoemde verwerkingen met andere woorden het initiatief,
en houdt dit initiatief verder aan, wat erop wijst dat zij het is die ‘vaststelt’.
3.2.2. De begrippen ‘het doel en de middelen’
10
Definitie ‘verwerking’ in artikel 4, punt 2) AVG.
11
Groep Gegevensbescherming artikel 29, Advies 1/2010 over de begrippen “voor de verwerking verantwoordelijke” en
“verwerker”, 16 februari 2010, WP 169 (hierna: Opinie 1/2010 Groep 29), 8.
12
De ondernemingen die hiertoe werden erkend door het BIPT, kunnen geconsulteerd worden via:
https://www.bipt.be/nl/operatoren/telecom/netwerken-diensten/telefoongidsen.
11
50. De concepten “het doel” en “de middelen” moeten onlosmakelijk samen behandeld worden. 13
Hierbij moet de mate van invloed op het bepalen van het ‘waarom’ (doel) en het ‘hoe’
(middelen) van de verwerking nader worden bekeken.
51. Hoewel het aanbieden van telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten doorgaans vrij
gelijkaardig verloopt, is dit geen doorslaggevend element om te bepalen dat de aanbieder van
die telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten het ‘waarom’ en ‘hoe’ niet anders heeft
ingevuld dan andere aanbieders van gelijkaardige diensten, en daarom geen onderscheiden
verwerkingsverantwoordelijke zou zijn.
52. De beslissing van de verweerster om het aanbieden van de genoemde gidsen en
inlichtingendiensten te organiseren, om de website op een bepaalde technische manier op te
bouwen, om de persoonsgegevens in die gidsen en inlichtingendiensten op een bepaalde manier
weer te geven, om een bepaalde verantwoordelijkheid te nemen bij het uitoefenen van de
rechten van betrokkenen bij het maken van een bezwaar tegen de verwerking, zijn allemaal
elementen die er op wijzen dat de verweerster optreedt als verwerkingsverantwoordelijke voor
de persoonsgegevensverwerking waartegen de klager zich verzet.
Dit wordt ondersteund door de visie van het Hof van Justitie om via een ruime invulling van het
begrip verwerkingsverantwoordelijke “doeltreffende en volledige bescherming” van de
betrokkenen te verzekeren.14
53. Bovendien is het niet onbelangrijk te beschouwen dat de klager als betrokkene zich tot de
verweerster richtte, en niet tot zijn eigen operator, om de rechten zoals beschreven in de AVG
uit te oefenen. Het Hof van Justitie bevestigde eerder dat voor de beoordeling van het begrip
verwerkingsverantwoordelijke, de opvatting van de betrokkene over de
verwerkingsverantwoordelijke van belang is. 15 In dezelfde lijn bevestigde het Hof dat een
rechtspersoon die om hem moverende redenen invloed uitoefent op de verwerking van
persoonsgegevens, als verwerkingsverantwoordelijke kan worden beschouwd.16
54. Om al de bovenstaande redenen stelt de Geschillenkamer vast dat zowel “het doel” als “de
middelen” op unieke wijze onder de (strategische) visie van de verweerster vallen.
3.2.3. Beschouwing in het aanhangige dossier
55. De verweerster stelt in haar conclusie:
“Er bestaan andere telefoongidsen, zoals de Witte Gids (wittegids.be), infobel.be,
de1212.be, opendi.be enz. Deze gidsen […] worden door derden uitgegeven en
[verweerster] is hier niet verantwoordelijk voor.”
13
Opinie 1/2010 Groep 29, 13
14
HvJEU Arrest van 13 mei 2014, Google Spain SL t. Agencia Española de proteccion de Datos (AEPD) e.a., C-131/12; ECLI:
EU:C:2014:317, par. 34 ; zie ook de bespreking omtrent de reikwijdte van het begrip in C. DOCKSEY en H. HIJMANS, “The
Court of Justice as a Key Player in Privacy and Data Protection”, European Data Protection Law Review, 2019, afl. 3, (300)304.
15
HvJEU Arrest van 10 juli 2018, Tietosuojavaltuutettu t. Jehovan todistajat – uskonnollinen yhdyskunta, C-25/17,
ECLI:EU:C:2018:551, par. 21.
16
Ibid., par. 68.
12
De Geschillenkamer leest hierin dat de verweerster aanhaalt dat zij niet de
verwerkingsverantwoordelijke is voor de verwerkingen die plaatsvinden bij die derden.
De Geschillenkamer treedt de verweerster bij in die redenering in die zin dat zij niet
verantwoordelijk is voor de verwerkingen die louter betrekking hebben op het aanbieden van de
telefoongidsen of telefooninlichtingendiensten van die derden.
56. De aanbieders van openbare telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten, de verweerster
incluis, zijn zelf verwerkingsverantwoordelijke voor:
- het opvragen en raadplegen van de persoonsgegevens van de klager bij diens operator
en vervolgens het opslaan van die persoonsgegevens;
- het beschikbaar stellen van die persoonsgegevens voor de publicatie in de eigen
telefoongidsen en via de eigen telefooninlichtingendiensten;
- het desgevallend verstrekken van die persoonsgegevens door middel van doorzending
aan aanbieders van telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten van derden.
57. Bij het doorgeven van de persoonsgegevens door de verweerster aan derde actoren die zelf het
doel vaststellen voor de verwerking, zijn zowel de verweerster als die derde actoren
verwerkingsverantwoordelijken voor de doorgifte. Overeenkomstig artikel 4, punt 2) AVG valt de
doorgifte dan uiteen in het verstrekken door middel van doorzending door de verweerster
enerzijds, en het ontvangen van de persoonsgegevens door de derde aanbieders van
telefoongidsen of telefooninlichtingendiensten anderzijds.
58. Het is namelijk zo dat meerdere verwerkingsverantwoordelijken kunnen interageren bij een
verwerking, zonder dat zij daarom noodzakelijk het doel en de middelen samen vaststellen. 17 De
verwerkingsverantwoordelijken hebben namelijk een eigen vastgesteld doel met betrekking tot
deze doorgifte. Van gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijken is te dezen geen sprake, wel
van een situatie met onderscheiden verwerkingsverantwoordelijken.18
59. De rol en de verantwoordelijkheden van de verwerkingsverantwoordelijke zijn onder meer van
belang voor de betrokkenen in het uitoefenen van hun rechten, zoals uiteengezet in de AVG. 19
In casu zijn er meerdere verwerkingsverantwoordelijken die dezelfde persoonsgegevens van
betrokkenen, zoals de klager, verwerken in het kader van het aanbieden van telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten. Dat kan geïllustreerd worden middels de hiernavolgende tabel:
1. Telenet als operator Telenet treedt op als
verwerkingsverantwoordelijke. De
persoonsgegevens die in dezen verwerkt
worden zijn de naam, de voornaam, het
postadres en het telefoonnummer van de
klager.
17
Naar de analoge redenering aangaande gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijken in Verordening EU 2018/1725: European
Data Protection Supervisor, Guidelines on the concepts of controller, processor and joint controllership unde Regulation (EU)
2018/1725, 7 november 2019, 24.
18
Omtrent het onderscheid van de verwerkingen en gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijken, zie HvJEU Arrest van 5 juni
2018, Unabhängiges Landeszentrum für Datenschutz Schleswig-Holstein v Wirtschaftsakademie Schleswig-Holstein GmbH, C-
210/16, ECLI:EU:C:388.
19
Zie ook: Opinie 1/2010 Groep 29, 2.
13
2. De verweerster als aanbieder van De verweerster treedt op als
telefoongidsen en verwerkingsverantwoordelijke. De
telefooninlichtingendiensten persoonsgegevens die in dezen verwerkt
worden zijn de naam, de voornaam, het
postadres en het telefoonnummer van de
klager.
3. Kapitol, FCR Media en European Alle in de linker tabel benoemde rechtspersonen
Directory Assistance als aanbieders treden op als onderscheiden
van telefoongidsen en verwerkingsverantwoordelijken. De
telefooninlichtingendiensten persoonsgegevens die in dezen verwerkt
worden zijn de naam, de voornaam, het
postadres en het telefoonnummer van de
klager.
14
3.3. Toestemming en de rechtmatigheid van de verwerking (artikel 12 e-
Privacyrichtlijn en artikel 133 WEC; artikel 6 juncto artikel 7 AVG)
3.3.1. De impact van de e-Privacyrichtlijn en de nationale uitvoeringsbepalingen als lex specialis op
de Algemene Verordening Gegevensbescherming als lex generalis
60. De verweerster argumenteert dat het publiek beschikbaar stellen van de persoonsgegevens
opnieuw kon, omdat de klager zich overeenkomstig artikelen 45 en 46 WEC had moeten richten
tot zijn eigen operator. Deze bepalingen, aldus de verweerster, vinden immers hun oorsprong in
de e-Privacyrichtlijn en dit vormt volgens de verweerster dan ook lex specialis op de lex
generalis van de AVG. Het verzoek van de klager aan de verweerster om diens gegevens niet
langer te publiceren of ter beschikking te stellen in de telefoongidsen, resp.
telefooninlichtingendiensten, diende volgens de verweerster als een verzoek overeenkomstig
artikel 16 AVG te worden beschouwd.
61. De verweerster verwijst in dit kader naar een opinie van het Europees Comité voor
gegevensbescherming over de wisselwerking tussen de e-Privacyrichtlijn en de AVG, een opinie
die in het bijzonder ingaat op de bevoegdheden, taken en rechtsmacht voor de
gegevensbeschermingsautoriteiten. De verweerster acht een passage uit deze opinie in dezen
relevant en deelt in haar conclusie volgende vrije vertaling van die passage: 20
“Waar er bijzondere bepalingen bestaan die een bepaalde verwerkingsactiviteit of groep van
verwerkingsactiviteiten regelen, dienen de bijzondere bepalingen te worden toegepast (lex
specialis), in alle andere gevallen (i.e. waar er geen bijzondere bepalingen een bepaalde
verwerkingsactiviteit of groep van verwerkingsactiviteiten regelen), wordt de algemene regel
toegepast (lex generalis).” 21
62. In dit kader wenst de Geschillenkamer te wijzen op artikel 95 AVG dat als volgt luidt:
“Deze verordening legt natuurlijke personen of rechtspersonen geen aanvullende
verplichtingen op met betrekking tot verwerking[en] in verband met het verstrekken
openbare elektronische-communicatiediensten in openbare communicatienetwerken in de
Unie, voor zover zij op grond van [de e-Privacyrichtlijn] onderworpen zijn aan specifieke
verplichtingen met dezelfde doelstelling.”
63. In de parlementaire voorbereiding van de WEC wordt aangegeven dat de bepalingen omtrent
het verlenen van toestemming om abonneegegevens op te nemen in telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten, uitvoering geven aan artikel 12 e-Privacyrichtlijn.22
20
Naar Opinie 5/2019 on the interplay between the ePrivacy Directive and the GDPR, in particular regarding the competence,
tasks and powers of data protection authorities, 12 maart 2019, opinie van het Europees Comité voor gegevensbescherming,
par. 45, beschikbaar via: https://edpb.europa.eu/our-work-tools/our-documents/stanovisko-vyboru-cl-64/opinion-52019-
interplay-between-eprivacy_en.
21
Ibid, par. 45.
22
Parl. St. De Kamer DOC 51 1425/001, 83: “Artikel 142 stelt, overeenkomstig artikel 12 van de Privacyrichtlijn, een gewijzigd
regime in dat van toepassing is op de aanbieders van telefoongidsen […] Zodra de abonnee ingelicht is over alle relevante
aspecten van de opname, kunnen enkel die gegevens, waarvan de abonnee heeft aangegeven dat zij opgenomen mogen
worden in de betrokken telefoongids of telefooninlichtingendienst, ook effectief opgenomen worden […]”
15
64. De Geschillenkamer wijst in deze context op artikel 12, §2 van de e-Privacyrichtlijn. Dit artikel
luidt:
“abonnees [moeten] de gelegenheid krijgen zelf te bepalen of, en zo ja welke,
persoonsgegevens in een openbare abonneelijst worden opgenomen, voor zover die
gegevens relevant zijn voor de doeleinden van de abonneelijst zoals bepaald door de
aanbieder ervan, en om de gegevens daarin te verifiëren, te corrigeren, of te laten
verwijderen.”
65. In de Belgische rechtsorde wordt de verplichting van de toestemming in artikel 12 e-
Privacyrichtlijn omgezet in het huidig artikel 133, §1 WEC. De toestemming met betrekking tot
de publicatie van de persoonsgegevens van de abonnee worden gepreciseerd in twee door de
nationale wetgever geformuleerde vragen. Met betrekking tot de verwijdering van de
persoonsgegevens door de abonnee, stelt art. 133, §2, tweede lid WEC dat dit gebeurt “volgens
de procedures en onder de voorwaarden bepaald door de Koning ”. Er werden tot op heden geen
zulke voorwaarden vastgelegd door de Koning.
66. In elk geval stipt de Geschillenkamer aan dat de vereisten voor toestemming krachtens de AVG
niet worden beschouwd als een “aanvullende verplichting”, maar als randvoorwaarde voor
rechtmatige verwerking. De Groep Gegevensbescherming Artikel 29 (‘Groep 29’), als
rechtsvoorganger van het Europees Comité voor Gegevensbescherming, heeft dit bevestigd en
stelt daarenboven:
“Daarom zijn de vereisten van de AVG voor het verkrijgen van geldige toestemming van
toepassing in situaties die vallen binnen de werkingssfeer van de e-Privacyrichtlijn.” 23
67. Dit betekent dat de rechtmatigheid van de verwerking op basis van de toestemming, zoals
vooropgesteld in de bepalingen van de e-Privacyrichtlijn, steeds moet worden beoordeeld in het
licht van artikel 6, lid 1 juncto artikel 7 AVG, dus ook wanneer deze toestemming
overeenkomstig artikel 133, § 1 WEC geschiedt.
68. De vereiste van de toestemming van de betrokkene, alsook de mogelijkheid voor de betrokkene
om diens persoonsgegevens te laten verwijderen, worden inderdaad algemeen geregeld in de e-
Privacyrichtlijn. Gezien de WEC als nationale implementatie van die Richtlijn echter niet regelt
hoe de toestemming in concreto moet worden ingetrokken, moet hiervoor gekeken worden naar
de bepalingen van de AVG. Er bestaan immers geen “specifieke verplichtingen” voor de
verwerkingen die betrekking hebben op het verwijderen van de persoonsgegevens uit
telefoongidsen na het intrekken van de toestemming. Zulke “specifieke verplichtingen” zijn
overeenkomstig artikel 95 AVG nochtans vereist om de lex specialis te laten primeren op de
bepalingen van de AVG. Dit wil zeggen dat – voor zover er geen specifieke regeling bestaat,
zoals het geval is voor het verlenen van de toestemming in artikel 133 WEC – de bepalingen van
de AVG onverkort toepassing vinden op de verwerkingen in het onderhavige dossier.
3.3.2. De litigieuze verwerking op basis van toestemming en het intrekken van die toestemming
69. Naar het oordeel van de Geschillenkamer is het verzoek van de klager van 13 januari 2019 via
het webformulier van de elektronische telefoongids van de verweerster, met de vraag een
23
Groep 29, Richtsnoeren inzake toestemming overeenkomstig verordening 2016/679, WP 259 Rev01, 10 april 2018, 4.
16
telefoonnummer “niet op te nemen in de Witte Gids, op 1207.be, …” voldoende duidelijk om
begrepen te worden als zodanig dat de klager niet wenst dat zijn telefoonnummer in enige
telefoongids of telefooninlichtingendienst wordt gepubliceerd. De klager trekt met andere
woorden de toestemming in die hij bij zijn operator overeenkomstig artikel 133, §1 WEC en
artikel 6, lid 1 j° artikel 7 AVG had gegeven, en uit deze wens tegenover de verweerster, die in
dezen de verwerkingsverantwoordelijke is die gevolg dient te geven aan de verzoeken van de
klager. Dit is evenzeer het geval wanneer de klager de toestemming enkel had geuit tegenover
de operator en de verweerster de eigen verwerkingen van de persoonsgegevens van de klager,
op basis van die toestemming bij de operator, rechtmatig uitvoerde.
70. In het formulier voor de reactie op de voorgenomen geldboete, stelt de verweerster:
“Zoals uitvoerig uiteengezet in de conclusie van [de verweerster] en tijdens de hoorzitting
voor de Geschillenkamer, begon de relevante verwerking opnieuw enkel na communicatie
van een “te publiceren”-code door de operator van de klager. Met andere woorden,
publiceerde [de verweerster] het nummer van de klager opnieuw enkel omdat er nieuwe
informatie van de operator (niet [de verweerster]) kwam die aangaf dat het nummer
publiekelijk toegankelijk moest gemaakt worden.”
71. De “nieuwe informatie” waarnaar de verweerster verwijst, betreft het nieuwe telefoonnummer
van de klager, dat hij bij zijn eerste verzoek dd. 13 januari 2019 aan de verweerster duidelijk
kenbaar maakte. Dat het verzoek tot niet-publicatie op het nieuwe telefoonnummer sloeg, was
dus duidelijk voor de verweerster vanaf 13 januari 2019. De verweerster beschikte over
voldoende informatie om te besluiten dat de klager zijn toestemming voor het publiceren van dit
nieuw telefoonnummer (als “nieuwe informatie”) had ingetrokken, gezien de verweerster zich
net baseert op die toestemming voor het publiceren van die nieuwe informatie.
72. In tegenstelling tot wat de verweerster argumenteert, was het verzoek van de klager aan de
verweerster geen uitoefening van het recht op verbetering of rectificatie zoals in artikel 16 AVG,
maar wel het intrekken van de toestemming overeenkomstig artikel 6, lid 1 j° artikel 7, lid 3
AVG.24 Nog los van de juridisch inaccurate weergave, betekent het aanhouden van de
redenering van de verweerster vanuit praktisch oogpunt immers dat de klager, telkens zijn
operator een update van de abonneegegevens aan de verweerster doorgeeft, een nieuw
verzoek tot rectificatie of verbetering moet richten tot de verweerster. Dit strookt niet met de
verwachtingen van de klager in het kader van het beheer van en de controle over zijn
persoonsgegevens. Bovendien wees de Geschillenkamer hiervoor reeds op het belang van de
perceptie van de klager met betrekking tot de verwerkingsverantwoordelijken.
73. Het publiceren of beschikbaar stellen van de persoonsgegevens in telefoongidsen of via –
inlichtingendiensten, is niet rechtmatig overeenkomstig artikel 6, lid 1 j° artikel 7 AVG, wanneer
de toestemming ten opzichte van de verwerkingsverantwoordelijke reeds was ingetrokken.
Artikel 7, lid 3 AVG verduidelijkt immers dat elke betrokkene te allen tijde zijn toestemming kan
intrekken, iets wat in casu gebeurde door de e-mail van de klager aan de verweerster dd. 13
24
Dat de verweerster met de code ‘XXXXX’ een vertaalslag geeft aan het verzoek van de klager om persoonsgegevens niet te
publiceren, is een technische maatregel. Dit is geen aangelegenheid die de betrokkene betreft, temeer omdat dit niet van belang
is bij de uitoefening van diens recht op bezwaar tegenover de verweerster.
Het verzoek ging namelijk niet om de al dan niet correcte inhoud van de persoonsgegevens – de juistheid van de inhoud wordt
overigens op geen enkel moment door geen van de partijen betwist – wel om de verwerking ervan.
17
januari 2019. Dit laat de rechtmatigheid van de verwerking die plaatsvond vóór de intrekking
van de toestemming, op basis van die toestemming, onverlet. 25
74. De kwalificatie van het verzoek van de klager als de intrekking van de toestemming lijkt de
verweerster overigens zelf te bevestigen wanneer zij op 14 augustus 2019 middels een e-mail
van een medewerker verklaart:
“[…] zoals gevraagd hebben we uw vermelding geschrapt zodat uw gegevens
(telefoonnummer, naam en adres) niet meer gebruikt zullen worden voor telefoongidsen of
inlichtingendiensten […]”
Dit bericht maakt geen enkel voorbehoud tegen het verzoek tot verwijdering in elke telefoongids
of -inlichtingendienst26 van de klager dat hij eerder die dag had geuit en is tegenstrijdig met de
conclusie van de verweerster, waar zij stelt dat het opnieuw publiek beschikbaar maken van de
persoonsgegevens op 31 januari 2019 niet aan de verweerster kan worden verweten, “ zelfs
wanneer dit tegenstrijdig zou zijn met een vroeger verzoek van de
klager”. Om die reden kan dus geenszins over een verzoek tot uitoefenen van het recht
overeenkomstig artikel 16 AVG worden gesproken.
75. Voor wat betreft de periode die volgt op het intrekken van de toestemming, haalt de
verweerster in haar conclusies aan:
“Op 31 januari 2019 ontving [verweerster] van [Y] als Operator, in het kader van een
routine verstrekking van de Contactgegevens van zijn Abonnees nieuwe Contactgegevens
betreffende de Klager. In deze informatie van de Operator stond dat de Contactgegevens
van de Klager niet als geheim moesten worden beschouwd (‘NNNNN’).”
Gezien de informatie van de operator van de klager automatisch werd verwerkt, werden de
persoonsgegevens van de klager opnieuw publiekelijk raadpleegbaar, stelt de verweerster.
76. De persoonsgegevens van de klager werden opnieuw gepubliceerd en ter beschikking gesteld in
telefoongidsen, resp. – inlichtingendiensten door de verweerster, na het intrekken van de
toestemming door de klager tegenover de verweerster overeenkomstig artikel 7, lid 3 AVG.
Gezien de oorspronkelijke verwerking op basis van toestemming geschiedde overeenkomstig
artikel 133 WEC en artikel 6, lid 1 j° artikel 7 AVG, betekent het intrekken van die toestemming
ipso facto dat een verdere verwerking – tegenstrijdig met het intrekken van de toestemming –
onrechtmatig is en dus een inbreuk vormt op artikel 6, lid 1 j° artikel 7 AVG.
25
Artikel 17, lid 3 AVG.
26
Hetgeen de intrekking van de toestemming impliceert.
18
3.4. Het intrekken van de toestemming en de verantwoordelijkheid van de
verweerster voor verdere verwerkingen op basis van de oorspronkelijke
toestemming bij andere verwerkingsverantwoordelijken (artikel 7, resp. artikel
24 en artikel 5, lid 2 AVG)
77. De e-Privacyrichtlijn en de bepalingen tot omzetting in het nationaal recht stellen geenszins dat
het intrekken van de toestemming enkel kan ten aanzien van de operator waar de toestemming
gegeven werd. In die zin dient de verweerster zich dus aan haar wettelijke verplichtingen als
verwerkingsverantwoordelijke overeenkomstig de bepalingen van de AVG te houden.
78. Tegenover de klager stelt de verweerster in een e-mail dd. 28 januari 2019:
“[…] Het nummer […] is momenteel niet opgenomen in de editie van de Gids. De info is ook
niet beschikbaar op de Inlichtingen (1207) en op de website (www.1207.be) […]”
De vaststelling dat de verweerster ook ‘de Gids’, te verstaan de Witte Gids van FCR Media,
vermeldt, toont aan dat de verweerster ook initiatieven ondernam om de publicatie van de
persoonsgegevens bij die elektronische telefoongids te verhinderen.
79. De vereiste van toestemming voor de rechtmatigheid van de verwerkingen is op wettelijke, dus
onlosmakelijke, wijze verankerd met die verwerkingen. Dit impliceert dat de wens van de klager
tegenover de verweerster om niet meer in telefoongidsen of telefooninlichtingendiensten te
worden opgenomen, een verplichting voor de verweerster meebrengt, na het verzoek
overeenkomstig artikel 7, lid 3 AVG door de klager om zijn toestemming in te trekken.
80. Die verplichting houdt in dat de verweerster passende organisatorische en technische
maatregelen dient te treffen om de intrekking van de toestemming van de klager eveneens
kenbaar te maken aan, enerzijds, de operator van de klager, zodat die operator de nodige
maatregelen kan treffen opdat het intrekken van de toestemming uitwerking vindt voor alle
publicaties in telefoongidsen en beschikbaarstellingen via telefooninlichtingendiensten, en
anderzijds, aan derde verwerkingsverantwoordelijken die als aanbieders van telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten de persoonsgegevens van de verweerster hebben ontvangen. Dit is
a fortiori het geval wanneer de verweerster zelf bevestigt aan de klager dat zijn
persoonsgegevens niet meer gepubliceerd zullen worden zulke derde aanbieders, gezien de
verweerster er zich op die manier expliciet toe verbindt die verantwoordelijkheid te zullen
opvolgen.
81. Wanneer er meerdere onderscheiden verwerkingsverantwoordelijken zijn, die elk op zich
verwerkingen uitvoeren die dezelfde toestemming als grondslag hebben, een toestemming die
de betrokkene bij één of meerdere van die verwerkingsverantwoordelijke(n) heeft gegeven, is
het voldoende dat de betrokkene zich voor het intrekken van die toestemming richt tot één van
de verwerkingsverantwoordelijken die verwerkingen op basis van de door de betrokkene
gegeven toestemming uitvoert. In die zin kan in artikel 24 ( in casu samen beschouwd met
artikel 6 en artikel 7) AVG een principe van een enkel loket worden gelezen, waarbij de
betrokkene zich enkel tot één verwerkingsverantwoordelijke dient te richten, waarna voor de
verwerkingsverantwoordelijke in kwestie de verplichting ontstaat te zorgen dat het verzoek van
de betrokkene in de zin van de AVG uitwerking krijgt.
19
82. De verantwoordingsplicht ingevolge de artikelen 5, lid 2 en artikel 24 AVG brengt naar het
oordeel van de Geschillenkamer mee dat de verwerkingsverantwoordelijke de nodige technische
en organisatorische maatregelen neemt, teneinde ervoor zorg te dragen dat de betrokkene zich
niet behoeft te richten tot iedere afzonderlijke verwerkingsverantwoordelijke.
83. De voorgaande verplichting behoort tot het degelijk invullen van de verantwoordelijkheid van de
verweerster ingevolge artikel 5, lid 2 en artikel 24 AVG. Dit ontneemt de verantwoordelijkheid
van derde telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten niet voor wat betreft de verwerkingen
die onder hun verantwoordelijkheid plaatsvinden, maar geeft louter een passende en adequate
invulling van de verwerkingsverantwoordelijkheid van de verweerster, zoals dit door de klager
kan verwacht worden.
84. Dit kadert in de brede invulling van het begrip verwerkingsverantwoordelijkheid (artikel 4, punt
7) AVG) door het Hof van Justitie. Zo is het niet noodzakelijk dat elk van de gezamenlijke
verwerkingsverantwoordelijken betrokken zijn bij elke latere bewerking van persoonsgegevens
om als verwerkingsverantwoordelijke voor de initiële verwerking te worden aanzien.27 A fortiori
is de verweerster als verwerkingsverantwoordelijke wel verantwoordelijk voor de verwerkingen
die zij onderscheiden uitvoert, en waarbij het gevolg van de gebrekkige reactie of het uitblijven
van reactie op een verzoek van een betrokkene leidt tot onrechtmatige verwerkingen van de
persoonsgegevens van die betrokkene bij derde verwerkingsverantwoordelijken.
85. Dit alles impliceert dat de verweerster een inbreuk pleegt op artikel 24 en artikel 5, lid 2 AVG,
wanneer zij niet de passende technische en organisatorische maatregelen neemt om over te
gaan tot het informeren van derde verwerkingsverantwoordelijken omtrent het intrekken van de
toestemming door de klager overeenkomstig artikel 6 juncto artikel 7 AVG, met als gevolg dat
de latere verwerkingen bij die derde verwerkingsverantwoordelijken onrechtmatig worden.
3.5. Transparante informatie, communicatie en nadere regels voor de uitoefening van
de rechten van de betrokkene (artikel 12, juncto artikel 13 AVG)
86. Artikel 12, lid 1 AVG stelt:
“De verwerkingsverantwoordelijke neemt passende maatregelen opdat de betrokkene de in
artikel 13 en 14 bedoelde informatie […] in een beknopte, transparante, begrijpelijke en
gemakkelijk toegankelijke vorm en in duidelijke en eenvoudige taal ontvangt […]”
87. Artikel 13, lid 1 AVG stelt:
“Wanneer persoonsgegevens betreffende een betrokkene bij die persoon worden verzameld,
verstrekt de verwerkingsverantwoordelijke de betrokkene al bij de verkrijging van de
persoonsgegevens de volgende informatie:
[…]
c) de verwerkingsdoeleinde waarvoor de persoonsgegevens zijn bestemd, alsook de
rechtsgrond voor de verwerking […]”
(benadrukking van de Geschillenkamer)
27
HvJEU Arrest van 29 juli 2019, Fashion ID GmbH & Co KG t. Verbraucherzentrale NRW eV, C-40/17, ECLI:EU:C:2019:629,
par. 76.
20
88. Wanneer de verweerster in haar conclusie voor de Geschillenkamer stelt dat de klager zich, als
abonnee van een openbare telefoondienst, moet richten tot de operator indien hij niet (meer) in
een telefoongids wenst opgenomen te worden, zou de verweerster niet alleen haar
verplichtingen als verwerkingsverantwoordelijke verzaken, maar zou hieruit ook blijken dat de
eerdere informatie van de verweerster jegens de klager foutief – of op zijn minst als niet
transparant – dient te worden beschouwd.
89. De rechtsgrond voor de verwerking betreft immers de toestemming die overeenkomstig artikel
133, §1 WEC aan de operator van de klager werd gegeven. Zoals eerder gesteld, is het
intrekken van die toestemming niet in concreto geregeld door de nationale wetgever, en moet
hiervoor worden gekeken naar de bepalingen van de AVG.
90. De Geschillenkamer oordeelt dat de verweerster enkel transparant tegenover de klager
informatie verschaft over de rechtsgrondslag van de verwerkingen, wanneer zij op duidelijke
wijze stelt dat de toestemming voor de verwerking door het verzoek van de klager werd
ingetrokken, en dat dientengevolge ook de persoonsgegevens in de telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten van derde verwerkingsverantwoordelijken zullen worden verwijderd.
91. Uit het dossier blijkt inderdaad dat medewerkers van de verweerster aangeven dat de
verweerster de persoonsgegevens niet alleen niet zou publiceren of opnemen in haar
telefoongids en telefooninlichtingendienst, maar ook dat zij zou doorgeven aan andere
aanbieders van telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten om de persoonsgegevens niet te
publiceren in hun telefoongids(en) en/of telefooninlichtingendienst(en).
92. Op 14 augustus 2019 bijvoorbeeld schrijft een medewerker van de verweerster:
“Via de maandelijkse updates zullen zij [de derde telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten] eveneens op de hoogte gebracht worden van uw vraag om uw
gegevens niet langer te gebruiken.”
93. Deze informatie strookt niet met de juridische zienswijze van de verweerster die zij in haar
conclusie uiteenzet.
94. De verweerster creëerde ten aanzien van de klager de indruk dat zij elke publicatie, ook in derde
telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten, kon tegenhouden. Hoewel de verweerster dus,
ten aanzien van de Geschillenkamer in haar conclusies, opwerpt dat zij niet verantwoordelijk is
voor de andere aanbieders van telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten, verschaft zij ten
aanzien van de klager andere informatie en stelt zij wél stappen te zullen ondernemen om
persoonsgegevens bij derde verwerkingsverantwoordelijken te zullen (laten) schrappen. Er
worden bovendien geen bijkomende vragen gesteld aan de klager door de verweerster in haar
e-mail van 28 januari 2019.
95. Dit wijst erop dat de informatie met betrekking tot de rechtmatigheidsgrondslag voor enerzijds
het publiceren van de persoonsgegevens, en anderzijds het signaleren aan derde telefoongidsen
en –inlichtingendiensten dat de persoonsgegevens niet mochten worden gepubliceerd, niet
transparant was in de zin van artikel 12, lid 1 AVG.
96. Op geen enkel moment wordt de klager er op gewezen dat hij zich zou moeten richten tot zijn
eigen operator opdat het best gevolg kan gegeven worden aan zijn behoeften, zoals de
verweerster vooropstelt in haar conclusie. De verweerster stelt daarenboven in haar eigen
21
conclusie dat zij het verzoek van de klager tot niet-publicatie van diens persoonsgegevens in
haar eigen gidsen en via haar eigen inlichtingendiensten kwalificeert als het recht op rectificatie
(artikel 16 AVG).
97. Wanneer het recht op rectificatie inderdaad van toepassing zou zijn die context, quod non, had
de verweerster de klager moeten informeren over het feit dat de technische organisatie binnen
de sector tot gevolg zou hebben dat de persoonsgegevens tóch zouden worden gepubliceerd,
indien de verweerster van de operator een nieuw signaal (‘NNNNN’) voor het publiceren van
persoonsgegevens in telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten zou ontvangen. Dit wijst
erop dat de uitoefening van de rechten van de klager onvoldoende gefaciliteerd worden in de zin
van artikel 12, lid 2 AVG, hoewel de Geschillenkamer reeds stelde dat het recht op rectificatie in
casu geen uitwerking vindt, gezien het om het intrekken van de toestemming gaat (supra,
onderdeel 3.3.).
3.6. Het recht op gegevenswissing (artikel 17 AVG)
98. In de klacht die neergelegd is bij de Gegevensbeschermingsautoriteit, formuleert de klager het
verzoek dat zijn persoonsgegevens moeten “verwijderd” worden, niet alleen in de elektronische
telefoongidsen en telefoonlichtingendiensten van de verweerster, maar ook “op Facebook, bij
Google, bij alle mogelijke andere zoekrobots en zoekmachines”.
99. Het moet voor de volledigheid worden vermeld dat dit uitgebreide verzoek door de klager niet
eerder als dusdanig tegenover de verweerster werd geformuleerd. Enkel tegen de publicatie en
de doorgifte van de persoonsgegevens werd bezwaar gemaakt, er werd niet verzocht om de
persoonsgegevens volledig te wissen bij de verweerster.
100. Artikel 133 WEC, dat artikel 12 e-Privacyrichtlijn in het Belgisch nationaal recht
implementeert, bepaalt in de tweede paragraaf in algemene termen dat iedere abonnee
gerechtigd is om kosteloos “de persoonsgegevens die op hem betrekking hebben te laten
verbeteren of te laten verwijderen uit de telefoongids of de telefooninlichtingendienst.”
101. Gezien deze bepaling de verwijdering van de persoonsgegevens enkel in algemene termen
regelt, dient te worden gekeken naar artikel 17, lid 1 AVG, hetgeen stelt:
“De betrokkene heeft het recht van de verwerkingsverantwoordelijke zonder onredelijke
vertraging wissing van hem betreffende persoonsgegevens te verkrijgen en de
verwerkingsverantwoordelijke is verplicht persoonsgegevens zonder onredelijke vertraging
te wissen wanneer een van de volgende gevallen van toepassing is:
[…]
b) de betrokkene trekt de toestemming waarop de verwerking overeenkomstig artikel 6, lid
1, punt a) […] rust in, en er is geen andere rechtsgrond voor de verwerking”
102. Zoals de Geschillenkamer eerder al vaststelde, heeft de klager diens toestemming
ingetrokken, en dientengevolge vindt artikel 17, lid 1 AVG uitwerking door het verzoek van de
klager.
103. Artikel 17, lid 2 AVG stelt dat als de verwerkingsverantwoordelijke de persoonsgegevens
heeft openbaar gemaakt, en overeenkomstig het verzoek van de betrokkene die gegevens dient
te wissen, de verwerkingsverantwoordelijke redelijke maatregelen, waaronder technische
22
maatregelen dient te nemen om “verwerkingsverantwoordelijken die de persoonsgegevens
verwerken, ervan op de hoogte te stellen dat de betrokkene de verwerkingsverantwoordelijke
heeft verzocht om iedere koppeling naar, of kopie of reproductie van die persoonsgegevens te
wissen.”
104. Het publiceren van persoonsgegevens op de webpagina’s van de verweerster kan leiden tot
het aanmaken van weblinks voor zoekrobots met verwijzingen naar of zelfs volledige overname
van persoonsgegevens die op de webpagina’s van de verweerster gepubliceerd staan. De
verweerster draagt hier een verantwoordelijkheid om de links te laten verwijderen, zodat er
toereikend gevolg wordt gegeven aan het verzoek van de klager28.
105. De verweerster geeft in haar communicatie van 14 augustus 2019 tegenover de klager zelf
aan dat zij maatregelen zal treffen om de links via Google te verwijderen. Het is aan de
verweerster om dit op te volgen zodat afdoend gevolg kan worden gegeven aan het verzoek van
de klager. Wanneer de verweerster er niet in slaagt een andere verwerkingsverantwoordelijke te
contacteren, of wanneer de andere verwerkingsverantwoordelijke geen afdoend gevolg geeft
aan het verzoek, dient zij hierover op transparante wijze naar de betrokkene te communiceren,
opdat deze zich vervolgens kan richten tot die andere verwerkingsverantwoordelijke om daar
zijn verzoek kenbaar te maken.
3.7. De rechtmatigheid van de doorgifte van persoonsgegevens aan derde
aanbieders van telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten (artikel 6
AVG)
106. De Geschillenkamer wenst zich uit te spreken over de rechtmatigheid van de doorgifte van
de persoonsgegevens van de klager door de verweerster aan derde telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten, gezien de verweerster niet de operator van de klager betreft.
Op 14 augustus 2019 schrijft een medewerker van de verweerster immers:
“[…] Conform de wettelijke bepalingen werden uw gegevens ook doorgestuurd naar andere
telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten die aan [verweerster] de aanlevering van
abonneegegevens gevraagd hebben, met name www.wittegids.be, www.infobel.com,
www.de1212.be en www.opendi.be . Via de maandelijkse updates zullen zij eveneens op de
hoogte gebracht worden van uw vraag om uw gegevens niet langer te gebruiken […]”
107. Artikel 6, lid 1 AVG geeft een overzicht van de mogelijke verwerkingsgrondslagen op basis
waarvan verwerkingen rechtmatig plaatsvinden.
108. Voor het opnemen van de persoonsgegevens van betrokkenen, zoals de klager, in een
telefoongids of telefooninlichtingendienst, wordt de toestemming door de operator gevraagd,
zoals uiteengezet in artikel 133, §1 WEC. De hierop volgende doorgifte van persoonsgegevens is
gebaseerd op die toestemming aan de operator.
109. Overeenkomstig artikel 45, §2 en artikel 46, §2 WEC is het aan de operator om de
‘abonneegegevens’ te verstrekken aan telefoongidsen, respectievelijk
telefooninlichtingendiensten. In het voorliggende dossier is het dus enkel Telenet als operator
28
Zie ook hier de problematiek van de gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijken.
23
van de klager die verplicht was overeenkomstig artikel 45,§2 en artikel 46, §2 WEC de
persoonsgegevens door te geven aan de verweerster en andere aanbieders van telefoongidsen
of telefooninlichtingendiensten.
110. De doorgifte van persoonsgegevens door de operator aan aanbieders van telefoongidsen en
–inlichtingendiensten wordt dus in concreto geregeld in de WEC als uitvoering van de e-
Privacyrichtlijn (lex specialis). De doorgifte van de persoonsgegevens door aanbieders van zulke
gidsen en inlichtingendiensten aan aanbieders van gelijkaardige gidsen en inlichtingendiensten is
niet geregeld in de WEC, en voor de rechtmatigheid van die verwerking moet dus worden
gekeken naar de AVG als lex generalis. Meer bepaald moet worden onderzocht of die doorgiften
rechtmatig zijn overeenkomstig artikel 6, lid 1 AVG.
111. In het voorliggend dossier ging de verweerster over tot de doorgifte van de
persoonsgegevens van de klager aan derde aanbieders van telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten, hoewel zij niet de operator betreft van de betrokkene wiens
persoonsgegevens worden doorgegeven. De verweerster verwijst op de hoorzitting naar de taak
die het BIPT haar dienaangaande zou hebben toebedeeld, namelijk de taak van commerciële
centrale beheerder van de abonneegegevens. Dit zou volgens de verweerster kunnen gezien
worden als een bindende interpretatie van de WEC door het BIPT of een erkenning van de taak
van de verweerster om de abonneegegevens door te geven in het kader van het algemeen
belang.
112. De Geschillenkamer stelt in het bijzonder vast dat een document van het BIPT, dat op de
hoorzitting door de verweerster werd voorgelegd, vermeldt dat er geen nood is aan een centrale
“database van abonneegegevens” gezien “Belgacom deze prestaties reeds verricht op
commerciële basis”.29 In een ander document van het BIPT wordt gesteld dat “indien de
[operatoren] ook beschikken over de gegevens van abonnees van derde ondernemingen,
worden deze eveneens overgedragen […]” zolang er een initiële toestemming is door de
betrokkene voor de opname van diens persoonsgegevens in een telefoongids of
telefooninlichtingendienst, en zolang dit gebruik beperkt blijft tot het op aanbieden van
gelijkaardige gidsen en diensten.30
113. De Geschillenkamer stelt echter vast dat er geen basis is in de wetgeving waarbij de
verweerster, louter als aanbieder van de telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten,
persoonsgegevens mag doorgeven aan andere aanbieders van telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten. Het aanwijzen van de verweerster als een centrale beheerder van
de abonneegegevens kent geen rechtmatige basis in de bepalingen van de WEC. Die bepalingen
gaan immers uit van de informatie die door de operatoren wordt verstrekt.
114. Het feit dat de e-Privacyrichtlijn en haar nationale uitvoerende bepalingen vooropstellen dat
de operatoren een expliciete toestemming van de betrokkenen dienen te verkrijgen voor een
publicatie van hun ‘abonneegegevens’ in telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten, wijst
erop dat verdere doorgiften ná het verlenen van de toestemming bij de operator a fortiori niet
kunnen zonder expliciete toestemming van de betrokkene, of bijkomende wettelijke basis.
29
BIPT, Advies van de Raad van het BIPT betreffende de opheffing van de Universeledienstverplichtingen inzake de verstrekking
va de universele inlichtingendienst en de beschikbaarstelling van de universele telefoongids, 24 mei 2013, rn. 86; Belgacom als
rechtsvoorganger van Proximus.
30
BIPT, Update van het advies van het BIPT van 18 februari 2009 betreffende de bepaling en de voorwaarden voor het
beschikbaar stellen van de basisidentificatiegegevens door de aanbieders van telefoniediensten aan de uitgevers van
telefoongidsen en de aanbieders van inlichtingendiensten, 11 september 2017, 8.
24
115. Dit kan ook gelezen worden in artikel 45, §4 en 46, §4 WEC, respectievelijk voor de
telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten. Aanbieders van zulke diensten “mogen de
gegevens die [door de operatoren] zijn meegedeeld, slechts gebruiken met het oog op de
levering van een [telefoongids][telefooninlichtingendienst]”. Aanbieders van telefoongidsen en –
inlichtingendiensten kunnen de persoonsgegevens met andere woorden niet gebruiken voor een
ander doeleinde, namelijk het doorgeven van die persoonsgegevens aan derde aanbieders van
gelijkaardige gidsen en diensten.
116. De doorgifte van de persoonsgegevens met als doel het publiceren in telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten is immers voorbehouden aan de operatoren overeenkomstig
respectievelijk artikel 45, §2 en artikel 46, §2 WEC:
“De personen die openbare telefoondiensten aanbieden aan abonnees stellen de
noodzakelijke abonneegegevens ter beschikking van de personen die een aangifte hebben
gedaan in de zin van §1, onder billijke, redelijke en niet-discriminerende, technische,
financiële en commerciële voorwaarden.”
117. In casu treedt verweerster niet op als operator, doch louter als aanbieder van
telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten. Zij kan geen persoonsgegevens doorgeven aan
derde telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten op dezelfde manier als operatoren, gezien
die doorgifte enkel aan de operatoren als taak is toebedeeld door de nationale wetgever.
118. Het klopt dat de in artikel 12, lid 2 e-Privacyrichtlijn bedoelde toestemming voor doorgifte
door de operator betrekking heeft op het doel van de publicatie van de persoonsgegevens, en
niet op de identiteit van een telefoongidsaanbieder in het bijzonder. 31 In die zin kan de
betrokkene niet diversifiëren in de toestemming die zij of hij geeft bij zijn operator. De loutere
vaststelling dat persoonsgegevens al dan niet mogen worden doorgegeven door de operator zijn
in deze context overigens niet relevant, gezien de Geschillenkamer in dit onderdeel de doorgifte
van persoonsgegevens van betrokkenen onderzoekt die géén abonnee zijn bij de verweerster.
119. Het voorgaande in acht genomen, stelt de Geschillenkamer vast dat de verweerster
persoonsgegevens niet rechtmatig verwerkt, wanneer zij in haar hoedanigheid als aanbieder van
telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten, zonder tegelijk de operator van de betrokkenen
te zijn, persoonsgegevens doorgeeft aan andere aanbieders van telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten, die derde verwerkingsverantwoordelijken betreffen. Dit vormt een
inbreuk op artikel 6, lid 1 AVG.
31
Deutsche Telekom, rn. 61.
25
4. Inbreuken op de AVG en de verzoeken van de klager
120. De Geschillenkamer acht inbreuken op de volgende bepalingen door de verweerster
bewezen:
a. artikel 6 AVG, j° artikel 7 AVG, gezien de verweerster doorging met de publicatie en
het beschikbaar stellen van de persoonsgegevens van de klager in telefoongidsen, resp.
telefooninlichtingendiensten, na het intrekken van diens toestemming, wat maakt dat de
verdere verwerking door de verweerster onrechtmatig werd;
b. artikel 6 AVG, gezien de verweerster op onrechtmatige wijze persoonsgegevens
doorgeeft aan andere aanbieders van telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten,
zonder dat zij een geldige rechtsgrondslag kan aanwijzen voor de rechtmatigheid van
die doorgifte als verwerking van persoonsgegevens;
c. artikel 12 j° artikel 13 AVG, gezien er ten aanzien van de klager geen transparante
informatie is verschaft door de verweerster, en gezien de verweerster de uitoefening
van de rechten van de betrokkene onvoldoende faciliteert;
d. artikel 24 en artikel 5, lid 2 AVG, gezien de verweerster haar verplichtingen en
verantwoordelijkheden als verwerkingsverantwoordelijke niet nakomt door passende
technische en organisatorische maatregelen te nemen opdat de verwerking in
overeenstemming met de bepalingen van de AVG geschiedt, waarbij de operator van de
klager wordt ingelicht over het intrekken van de toestemming, alsook waarbij de derde
aanbieders van telefoongidsen en –inlichtingendiensten waaraan de verweerster de
persoonsgegevens heeft doorgegeven, worden ingelicht omtrent het intrekken van de
toestemming.
121. De Geschillenkamer acht het passend te bevelen dat de verwerking in overeenstemming
wordt gebracht met de bepalingen van de AVG cfr. artikel 58, lid 2, punt d) AVG en artikel 100,
§1, 9° WOG, alsook om naast deze corrigerende maatregel een administratieve geldboete op te
leggen (artikel 83, lid 2 AVG; artikel 100, §1, 13° WOG en artikel 101 WOG).
122. Rekening houdend met artikel 83 AVG en de rechtspraak32 van het Marktenhof, motiveert de
Geschillenkamer het opleggen van een administratieve sanctie in concreto:
a. De ernst van de inbreuk:
123. Uit de voorgaande motivering blijkt de ernst van de inbreuk. Verweerster heeft als
belangrijke speler in de telecomsector een voorbeeldfunctie, en dient haar technische en
organisatorische maatregelen zodanig te organiseren dat de bepalingen van de AVG en de
nationale uitvoeringsbepalingen terdege kunnen worden nageleefd. Het bezwaar van de klager
kreeg niet alleen een gebrekkige opvolging, maar de communicatie en informatie van
verweerster ten aanzien van de klager was ook niet transparant, of zelfs fout.
124. Het concrete negatieve gevolg (‘risico’) voor de klager was de beschikbaarheid van zijn
persoonsgegevens op een manier die hij niet wenst en die aanleiding kan geven tot verdere
verwerkingen (bijvoorbeeld in het kader van direct marketing) die de klager niet wenselijk acht,
waardoor dit een voor de klager noemenswaardig nadeel veroorzaakt.
Het feit dat de verweerster haar verantwoordelijkheid als verwerkingsverantwoordelijke in haar
verdediging afschuift op de operator van de klager, zonder relevante rechtsgrond, is hier
32
Hof van Beroep Brussel (sectie Marktenhof), X t. GBA, Arrest 2020/1471 van 19 februari 2020.
26
bijkomend betreurenswaardig.
125. Wat betreft de onrechtmatige doorgifte van de persoonsgegevens aan andere aanbieders
van telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten, houdt de Geschillenkamer er uiteraard
rekening mee dat het BIPT in haar publieke adviezen en mededelingen de doorgifte niet
aanmerkte als tegenstrijdig met de wetgeving op de persoonsgegevensbescherming. In die zin
wordt het gerechtvaardigd vertrouwen van de verweerster in de adviezen, communicatie en
documenten van een overheidsinstelling meegenomen in de beraadslaging en het bepalen van
de sanctie. De Geschillenkamer benadrukt weliswaar dat de opvolging van de bepalingen van
de AVG, een verantwoordelijkheid van de verwerkingsverantwoordelijke betreft, in casu de
verweerster.
b. De duur van de inbreuk:
126. Zoals blijkt uit de conclusie van de verweerster, is het door een (technische) actie op 31
januari 2019 dat de persoonsgegevens beschikbaar werden in de elektronische telefoongidsen
en via de inlichtingendiensten van de verweerster. Dit duurde tot het nieuwe bezwarend verzoek
van de klager op 14 augustus 2019, waaraan de verweerster diezelfde dag nog gevolg gaf.
127. De verweerster stelt echter dat de klager zich aan diens operator dient te richten indien hij
niet (meer) in een telefoongids wenst opgenomen te worden. Bij een nieuw signaal van de
operator aan de verweerster, tegenstrijdig met de eerdere bezwarende verzoeken van de klager,
betekent dit dat er opnieuw een publicatie kan plaatsvinden, gezien de verweerster het verzoek
van de klager in haar conclusie als de uitoefening van het recht op verbetering of rectificatie
blijft zien. De inbreuk kan dus mogelijk opnieuw plaatsvinden op elk tijdstip in de toekomst
wanneer een dergelijke update wordt overgemaakt aan de verweerster, mocht de
Geschillenkamer niet overgaan tot het sanctioneren van de inbreuken.
128. Met betrekking tot de doorgifte van de persoonsgegevens door de verweerster aan derde
aanbieders van telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten, neemt de Geschillenkamer akte
van de relevante elementen die de verweerster aanhaalt in het formulier met haar reactie tegen
de voorgenomen geldboete. Hierin stelt de verweerster met name dat het systeem over de jaren
op sectoraal niveau is ontwikkeld en in samenspraak met actoren binnen de overheid. De
verweerster wijst met name op de moeilijkheid van het veranderen van het technisch proces dat
achter de doorgifte schuilt.
129. De Geschillenkamer erkent het maatschappelijk belang van telefoongidsen en –
inlichtingendiensten, doch elke verwerking in die context dient in overeenstemming met de
vigerende wetgeving te gebeuren. De Geschillenkamer acht het dan ook aan de orde een
termijn toe te kennen waarbinnen de verweerster, en door associatie alle betrokken actoren
binnen de sector, de noodzakelijke maatregelen kan, resp. kunnen treffen om de doorgifte als
verwerking van persoonsgegevens in overeenstemming met de bepalingen van de AVG te
brengen, opdat elke verwerking in die context op rechtmatige wijze kan plaatsvinden. Gelet op
de complexiteit van de te nemen maatregelen, inclusief de betrokkenheid van meerdere actoren,
waaronder het BIPT, acht de Geschillenkamer het redelijk een gedoogperiode van één jaar toe
te staan.
27
c. De nodige afschrikwekkende werking om verdere inbreuken te voorkomen:
130. Gezien de omvang van het aantal persoonsgegevens waarmee de verweerster omgaat, en
de mogelijk lage prioriteit die de verweerster aan de opvolging en de maatregelen ten gevolge
van de vaststelling van een inbreuk zou geven, acht de Geschillenkamer het noodzakelijk een
voldoende hoge administratieve geldboete en andere sancties en maatregelen te bevelen en te
formuleren.
131. Gezien de te nemen technische en organisatorische maatregelen de nodige investeringen
vergen, acht de Geschillenkamer het mogelijk dat de verweerster bij een te lichte sanctionering,
het risico aanvaardt om in de toekomst onderworpen te worden aan beslissingen waarbij
inbreuken worden vastgesteld met een beperkte sanctionering. Dit zou betekenen dat niet enkel
in deze, maar ook in andere zaken met betrekking tot de naleving van de bepalingen van de
AVG, inbreuken zouden kunnen blijven plaatsvinden. Hierom is een zekere zwaarwichtigheid van
de sanctie aan de orde, temeer gezien de grootte van de onderneming.
132. Een administratieve geldboete van 20.000 EUR is voor de Geschillenkamer een voldoende
afschrikwekkend bedrag om verdere inbreuken te voorkomen, gezien de relatieve hoogte in
verhouding met de omzet van de onderneming.
133. De Geschillenkamer wijst erop dat de andere criteria van art. 83.2. AVG in dit geval niet van
aard zijn dat zij leiden tot een andere administratieve geldboete dan die welke de
Geschillenkamer in het kader van deze beslissing heeft vastgesteld.
28
5. Het pseudonomiseren van de onderhavige beslissing
134. De Geschillenkamer stelt vast de verweerder nalatig heeft gehandeld, doch heeft in casu
geen verregaande nalatigheid vastgesteld met betrekking tot de doorgifte van
persoonsgegevens aan derde aanbieders van telefoongidsen en –inlichtingendiensten. 33 Ook
kan bezwaarlijk van een verregaande nalatigheid worden gesproken bij het verder verwerken
van persoonsgegevens en het gebrekkig informeren van de klager, gezien de aard van de
verwerking niet in het bijzonder gevoelig is, en gezien het beperkt aantal betrokkenen. Derhalve
is de nalatigheid zijdens verweerder op zichzelf geen reden voor het bekendmaken van
identificatiegegevens van verweerder.
135. Toch is het in het algemeen belang de voorliggende beslissing kenbaar te maken aan het
publiek, gezien de concrete inbreuken die louter betrekking hebben op de klager kaderen in en
een gevolg zijn van een groter geheel van structurele inbreuken die in dit dossier naar boven
kwamen. Wanneer een wettelijke basis voor de doorgifte van persoonsgegevens immers
ontbreekt, en deze verwerking structureel blijkt plaats te vinden, is het van algemeen belang
deze praktijken en inbreuken aan de buitenwereld kenbaar te maken, gezien het per definitie
groot aantal betrokkenen in deze context.
136. Gezien de verweerster een centrale rol speelt in de verwerkingen in het kader van het
doorgeven van persoonsgegevens met als doel de publicatie ervan in telefoongidsen en
telefooninlichtingendiensten in België, is het dan ook onwenselijk en onmogelijk haar
identificatoren weg te laten. Dit zou een te verreikend ingrijpen in de feitenweergave en
motivering betekenen, tot het punt waar het voor een externe lezer onmogelijk wordt om de
motivering achter deze beslissing te begrijpen. Gezien de specificiteit van de feiten, is de
heridentificatie immers zeer waarschijnlijk.
137. Gelet op het belang van transparantie met betrekking tot de besluitvorming van de
Geschillenkamer, wordt deze beslissing overeenkomstig artikel 100, §1, 16° WOG gepubliceerd
op de website van de Gegevensbeschermingsautoriteit met vermelding van de
identificatiegegevens van de verweerder, en dit omwille van de specificiteit en het algemeen
belang van onderhavige beslissing, maar met weglating van de identificatiegegevens van de
klager, gezien die identificatiegegevens niet noodzakelijk en relevant zijn bij de publicatie van de
beslissing.
33
Eerder besloot de Geschillenkamer tot publicatie van de beslissing zonder weglaten van de identificatiegegevens van de
verwerende partij in een geval van ‘verregaande nalatigheid’, cfr. Beslissing van 9 juli 2019 van de Geschillenkamer
(Gegevensbeschermingsautoriteit), 05/2019; meer recent ging de Geschillenkamer over tot het publiceren van een beslissing
zonder weglaten van de identificatiegegevens van de verwerende partij, omwille van het algemeen belang van de beslissing,
alsmede om als voldoende afschrikwekkend voor te komen, cfr. Beslissing van 14 juli van de Geschillenkamer
(Gegevensbeschermingsautoriteit), 37/2020.
29
OM DEZE REDENEN,
beslist de Geschillenkamer van de Gegevensbeschermingsautoriteit, na beraadslaging, om de
verweerster:
a. op grond van artikel 58, lid 2, punt d) AVG en artikel 100, §1, 9° WOG te
gelasten terdege en onverwijld gevolg te geven aan de intrekking van de toestemming
door de klager en als zodanig de verwerkingen van de persoonsgegevens van de klager
in overeenstemming met artikel 6 j° artikel 7 AVG te brengen;
b. op grond van artikel 58, lid 2, punt b) AVG en artikel 100, §1, 5° WOG te
berispen omwille van het gebrek aan transparante informatie die zij aan de klager
verschaft heeft, alsook omwille van het onvoldoende faciliteren van het uitoefenen van
de rechten van de klager overeenkomstig respectievelijk artikel 12, leden 1 en 2 AVG;
c. op grond van artikel 58, lid 2, punt b) AVG en artikel 100, §1, 5° WOG te
berispen omwille van het verzaken aan haar verplichtingen en verantwoordelijkheden als
verwerkingsverantwoordelijke overeenkomstig artikel 24 AVG om passende technische
en organisatorische maatregelen te treffen teneinde te waarborgen dat de verwerkingen
die zij uitvoert in overeenstemming met de AVG gebeuren;
d. op grond van artikel 58, lid 2, punt c) AVG en artikel 100, §1, 6° WOG te bevelen
dat wordt voldaan aan de verzoeken van de betrokkene om diens recht op
gegevenswissing uit te oefenen, en dit binnen een maand na de kennisgeving van deze
beslissing;
e. op grond van artikel 58, lid 2, punt f) AVG en artikel 100, §1, 8° WOG de
verweerster te verbieden door te gaan met de verwerking waar zij op onrechtmatige
wijze (artikel 6 AVG) persoonsgegevens doorgeeft aan derde aanbieders van
telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten, wanneer zij deze persoonsgegevens
louter verkregen heeft als aanbieder van telefoongidsen en telefooninlichtingendiensten,
met een gedoogperiode van een jaar na de kennisgeving van de beslissing, een
gedoogperiode waarbinnen de doorgifte als verwerking kan blijven plaatsvinden,
teneinde de verweerster, en door associatie de sector, de kans te geven een nieuw
wetsconform systeem te ontwikkelen om de doorgifte te faciliteren; de verweerster
dient de Geschillenkamer binnen het jaar na de kennisgeving van deze beslissing te
informeren over de wijzigingen dienaangaande;
f. op grond van artikel 83 AVG en artikelen 100, 13° en 101 WOG een
administratieve geldboete van 20.000 EUR op te leggen aan verweerder wegens
schending van artikelen 6, 7 en 12 AVG.
Tegen deze beslissing kan op grond van art. 108, §1 WOG, beroep worden aangetekend binnen een
termijn van dertig dagen, vanaf de kennisgeving, bij het Marktenhof, met de
Gegevensbeschermingsautoriteit als verweerder.
(get.) Hielke Hijmans
Voorzitter van de Geschillenkamer