Madde 85

Tüzüğün 85. maddesi, kişisel verilerin korunması hakkı ile ifade ve bilgi özgürlüğü arasındaki ilişkinin ulusal hukukta düzenlenmesini ister. Üye devletler, gazetecilik amacı yanında akademik, sanatsal ve edebi ifade amacıyla yapılan işlemeleri de kapsayan bir bağdaştırma düzeni kurmalıdır.1

Hüküm, çatışan haklardan birini her durumda üstün saymaz. Somut işlemenin amacı, açıklanan bilginin niteliği ve yayının ilgili kişi üzerindeki etkisi gözetilerek iki hakkın da özüne saygı gösterilmelidir. Ulusal düzenleme, ifade özgürlüğünü korurken kişisel verilerin korunması hakkını işlevsiz bırakamayacağı gibi veri koruma kuralları da kamusal tartışmaya katılmayı ölçüsüz biçimde engelleyecek şekilde uygulanamaz.2

Gazetecilik amacı yalnız geleneksel basın kuruluşlarının veya profesyonel gazetecilerin faaliyetleriyle sınırlı değildir. Bir faaliyetin kamuya bilgi, düşünce veya görüş iletmeyi amaçlaması bu nitelendirmede önem taşır. Kullanılan mecra ve faaliyetten gelir elde edilmesi tek başına gazetecilik amacını ortadan kaldırmaz.1

ABAD, 95/46/AT sayılı Direktifin gazetecilik istisnasını yorumlarken kullanılan mecranın belirleyici olmadığını ve bir internet videosunun somut koşullarda gazetecilik amacı taşıyabileceğini kabul etmiştir.2 Karar GDPR m.85'i doğrudan yorumlamaz ve bu hüküm bakımından tarihsel bir öncül olarak kullanılabilir. Bununla birlikte kişisel verilerin internette yayımlanması tek başına gazetecilik amacı sayılmaz. İşlemenin amacı kamuya bilgi, görüş veya düşünce açıklamak olmalıdır.3

Akademik, sanatsal veya edebi ifade amacı, yalnız belirli kurumlara ya da meslek gruplarına tanınmış bir ayrıcalık değildir. Koruma, işlemenin gerçekten bu ifade amaçlarından birine yönelmesine bağlıdır.1 Bir üniversite veya kültür kuruluşu tarafından yapılan her işleme sırf kurumun niteliği nedeniyle 85. madde kapsamına girmez. Buna karşılık kurumsal bir bağlantısı bulunmayan kişinin faaliyeti de yalnız bu nedenle kapsam dışında bırakılamaz.

İşlemenin birden fazla amacı varsa ifade amacı ile diğer amaçlar birbirinden ayrılmalıdır.2 Akademik yayın görüntüsü altında yürütülen ticari profilleme veya kişisel verilerin başka amaçlarla yeniden kullanılması, ifade özgürlüğü için öngörülen istisnalardan kendiliğinden yararlanamaz.

Üye devletler, gazetecilik ile akademik, sanatsal veya edebi ifade amaçlı işlemeler için Tüzüğün sayılan bölümlerinden istisna getirmelidir. Bu yetki ilkeler, ilgili kişi hakları, veri sorumlusu ve veri işleyen yükümlülükleri, yurt dışına aktarım, denetim makamları, işbirliği ve özel işleme durumlarına ilişkin bölümleri kapsar.1

İstisna alanı sınırsız değildir. Her istisna, veri koruma ile ifade ve bilgi özgürlüğünü bağdaştırmak için gerekli olmalıdır. Tüzüğün genel hükümleri ile hukuki başvuru, sorumluluk ve yaptırımlara ilişkin hükümleri 85. maddenin ikinci fıkrasında sayılmamıştır.2 Ulusal hukuk, ifade amacıyla ilgisi bulunmayan işlemleri genel bir muafiyet altında toplayamaz.

Kişisel verilerin açıklanmasının kamusal tartışmaya katkısı, ilgili kişinin toplum içindeki konumu ve açıklamanın konusu dengelemede dikkate alınmalıdır. Bilginin elde ediliş yöntemi ve doğruluğu ile yayının içeriği, biçimi ve sonuçları da değerlendirmeye dahildir.1

Bu ölçütler tek başına sonuç doğuran katı şartlar değildir. Örneğin tanınmış bir kişinin verileri de özel hayatın çekirdek alanına ilişkin olabilir. Kamusal yarar taşıyan bir konuda ise kişinin kimliğinin açıklanması her zaman gerekli olmayabilir.2 Adın gizlenmesi, kapsamın daraltılması veya erişimin zamanla sınırlandırılması gibi tedbirlerin haber verme amacını koruyup korumadığı ayrıca incelenmelidir.

Üye devletler, ikinci fıkra uyarınca kabul ettikleri ulusal hükümleri Avrupa Komisyonuna bildirmelidir. Bu hükümleri etkileyen sonraki değişiklikler de gecikmeksizin bildirilecektir.1

Bildirim yükümlülüğü, ulusal düzenlemenin Tüzüğe uygunluğunu kendiliğinden sağlamaz. İstisnaların kapsamı ve gerekliliği somut uyuşmazlıkta yargısal denetime açık olmaya devam eder.2

KVKK m.28/1-c, kişisel verilerin sanat, tarih, edebiyat veya bilimsel amaçlarla ya da ifade özgürlüğü kapsamında işlenmesini belirli şartlarla Kanunun uygulama alanı dışında bırakır. İstisna, milli savunma, milli güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni veya ekonomik güvenliğin, özel hayatın gizliliğinin ya da kişilik haklarının ihlal edilmemesine ve işlemenin suç oluşturmamasına bağlıdır.1

GDPR m.85 ise ifade amacı taşıyan işlemeyi Tüzüğün bütünüyle dışında bırakmaz. Üye devletlerden, iki temel hakkı bağdaştıran ve yalnız gerekli olduğu ölçüde belirli bölümlerden ayrılan bir düzen kurmalarını ister.2 Bu nedenle KVKK m.28/1-c'deki tam kanuni istisna ile GDPR m.85/2'deki bölüm bazlı istisna düzeni aynı hukuki yapıya sahip değildir.