GDPR İlgili Dibaceler 3 dibace
Recital 141
Every data subject should have the right to lodge a complaint with a single supervisory authority, in particular in the Member State of his or her habitual residence, and the right to an effective judicial remedy in accordance with Article 47 of the Charter if the data subject considers that his or her rights under this Regulation are infringed or where the supervisory authority does not act on a complaint, partially or wholly rejects or dismisses a complaint or does not act where such action is necessary to protect the rights of the data subject. The investigation following a complaint should be carried out, subject to judicial review, to the extent that is appropriate in the specific case. The supervisory authority should inform the data subject of the progress and the outcome of the complaint within a reasonable period. If the case requires further investigation or coordination with another supervisory authority, intermediate information should be given to the data subject. In order to facilitate the submission of complaints, each supervisory authority should take measures such as providing a complaint submission form which can also be completed electronically, without excluding other means of communication.
Recital 145
For proceedings against a controller or processor, the plaintiff should have the choice to bring the action before the courts of the Member States where the controller or processor has an establishment or where the data subject resides, unless the controller is a public authority of a Member State acting in the exercise of its public powers.
Recital 147
Where specific rules on jurisdiction are contained in this Regulation, in particular as regards proceedings seeking a judicial remedy including compensation, against a controller or processor, general jurisdiction rules such as those of Regulation (EU) No 1215/2012 of the European Parliament and of the Council should not prejudice the application of such specific rules.
Dibace 141
Her veri öznesinin, bu Tüzük kapsamında yer alan haklarının ihlâl edildiğini değerlendirmesi veya denetim makamının bir şikâyet üzerine harekete geçmemesi, bir şikâyeti kısmen veya tamamen geri çevirmesi veya reddetmesi ya da harekete geçmesi veri öznesinin haklarının korunması için gerekliyken harekete geçmemesi hâlinde, özellikle mutat meskeninin bulunduğu Üye Devlet'te olmak üzere, tek bir denetim makamına şikâyette bulunma ve Şart'ın 47. maddesi uyarınca etkili bir hukuk yoluna başvurma hakkı olmalıdır. Bir şikâyeti müteakip soruşturma, yargı denetimine tabi olarak, münferit olay bakımından uygun olduğu ölçüde yürütülmelidir. Denetim makamı, makul süre içinde, şikâyetin durumu ve sonucu hakkında veri öznesine bilgi vermelidir. Durumun başka bir denetim makamı ile birlikte daha ayrıntılı soruşturma veya koordinasyonu gerektirmesi hâlinde, veri öznesine ara ara bilgi verilmelidir. Her denetim makamı, şikâyette bulunulmasını kolaylaştırmak amacıyla diğer iletişim araçlarını hariç tutmaksızın, elektronik olarak da doldurulabilecek bir şikâyet formunun sağlanması gibi tedbirler almalıdır.
Dibace 145
Bir veri sorumlusu veya veri işleyene karşı açılan davalarda davacı, veri sorumlusu bir Üye Devlet'te kamusal yetkilerini kullanan bir kamu makamı olmadığı sürece, davayı veri sorumlusu veya veri işleyenin kuruluşunun bulunduğu Üye Devlet mahkemelerinde mi yoksa veri öznesinin ikamet ettiği Üye Devlet mahkemelerinde mi açacağını seçebilmelidir.
Dibace 147
Özellikle bir veri sorumlusu veya veri işleyen aleyhine tazminat dâhil olmak üzere bir hukuk yoluna başvuru süreçlerine ilişkin olarak, bu Tüzük'te yargı yetkisine ilişkin özel kuralların yer aldığı durumlarda, (AB) 1215/2012 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü'ndekiler gibi yargı yetkisine ilişkin genel kurallar, bu tür özel kuralların uygulanmasına halel getirmemelidir.
Doğrudan yargısal korunma
Kişisel verilerinin GDPR'a aykırı işlenmesi nedeniyle Tüzükteki haklarının ihlal edildiğini düşünen ilgili kişi, veri sorumlusu veya veri işleyene karşı etkili bir yargı yoluna başvurabilir.1 ABAD, BE v Nemzeti Adatvédelmi és Információszabadság Hatóság kararında ilgili kişinin bu yola başvurmak için denetim makamına şikayet yolunun sonucunu beklemek zorunda olmadığını açıklamıştır.2
Denetim makamına şikayet yolu ile veri sorumlusu veya veri işleyene karşı açılan dava arasında bir yolun diğerine göre önceliği veya diğerini dışlayan bir kural yoktur. İlgili kişi bu yolları aynı zamanda ve birbirinden bağımsız olarak kullanabilir.3 Üye devletler yollar arasındaki ilişkiyi düzenlerken ilgili kişinin etkili biçimde korunmasını ve GDPR'ın tutarlı uygulanmasını güvence altına almalıdır.4
Uyuşmazlığın kapsamı
Yargı yoluna başvuran kişinin, kendisine ait kişisel verilerin Tüzüğe aykırı işlenmesi sonucunda GDPR kapsamındaki bir hakkının ihlal edildiğini ileri sürmesi gerekir.1 Salt nesnel bir GDPR ihlalinin varlığı değil, ilgili kişinin kendi hakkının ihlal edildiği iddiası davanın temelini oluşturur.2
GDPR m.79/1, açılabilecek davaları veya mahkemenin verebileceği kararları tek tek saymamıştır. İlgili kişi işlemenin durdurulmasını ya da erişim, düzeltme ve silme haklarının yerine getirilmesini ulusal usul kuralları çerçevesinde isteyebilir.3 Tazminat talebi ise GDPR m.82'deki özel şartlara tabidir.4
Etkili başvuru güvencesi
Başvurunun hangi mahkemede ve hangi usulle inceleneceği esas olarak üye devlet hukukunda belirlenir.1 Ulusal usul kuralları, GDPR m.79/1'deki başvuruyu uygulamada imkansız veya aşırı güç hale getiremez.2
Birden fazla başvuru yolunun aynı olayda işletilmesi halinde ulusal kurallar, ilgili kişinin etkili biçimde korunmasını ve GDPR'ın tutarlı uygulanmasını sağlamalıdır.3 Çelişkili karar ihtimali, yollardan birinin kendiliğinden diğerine tabi olduğu sonucunu doğurmaz.4
Mahkeme seçimi
Veri sorumlusu veya veri işleyene karşı dava, bunlardan birinin kuruluşunun bulunduğu üye devlet mahkemelerinde açılabilir. İlgili kişi bunun yerine mutat meskeninin bulunduğu üye devlet mahkemelerini de seçebilir.1 Kuruluş, hukuki biçimine bakılmaksızın istikrarlı bir düzen içinde gerçek ve fiili faaliyetin yürütüldüğü yerdir. Bu kavram yalnız ana kuruluşla sınırlı değildir.2
GDPR m.79/2, üye devletler arasındaki milletlerarası yetkiyi belirler. Hangi yargı kolunun, görevli mahkeme türünün veya aynı devlet içindeki yer bakımından yetkili mahkemenin davaya bakacağı ulusal hukukta düzenlenir.3 Bu nedenle m.79/2'deki üye devlet seçimi, tek başına o devlet içindeki belirli mahkemeyi göstermez.
Kamu makamı istisnası ve özel yetki kuralı
İlgili kişinin mutat meskenine dayanan seçim hakkı, kamu gücünü kullanarak hareket eden bir üye devlet kamu makamına karşı açılan davalarda uygulanmaz.1 İstisna, kamu makamının kamu gücü kullanarak yaptığı işleme ilişkindir. Kamu tüzel kişisinin her faaliyeti yalnız sıfatı nedeniyle bu istisnaya girmez.2
Tüzükte veri sorumlusu veya veri işleyene karşı dava için özel bir yetki kuralı bulunduğundan, genel yetki kuralları bu özel kuralın uygulanmasını engelleyemez.3 Genel kuralların m.79/2 ile bağdaşan ölçüde ek bir yetki sebebi sağlayıp sağlamayacağı ise tartışmalıdır. Bu tartışma, m.79/2'de açıkça tanınan iki yetki seçeneğini daraltacak biçimde çözülemez.4
KVKK ile karşılaştırma
KVKK m.11, ilgili kişiye veri sorumlusuna başvurarak kullanabileceği hakları tanır. Kanunun m.13 ve m.14 hükümleri ise önce veri sorumlusuna başvuru, ardından şartları varsa Kurula şikayet düzenini kurar. Kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkı ayrıca saklıdır.1
KVKK'nın bu hükümleri, GDPR m.79 gibi veri sorumlusu veya veri işleyene karşı etkili yargı yolunu ve üye devlet mahkemeleri arasındaki yetki seçeneklerini tek bir özel hükümde düzenlemez.2 Davanın yargı kolu, görevli mahkemesi ve yetkisi KVKK m.11 ile m.13-15'ten hareketle belirlenemez.