TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR
K.B.A. BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2020/7358) Karar Tarihi: 3/10/2024
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan: Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler: Yusuf Şevki HAKYEMEZ, İrfan FİDAN, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL Raportör: Ayşenur TUNCER Başvurucu: K.B.A. Vekili: Av. Hatice AYDIN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; hakkında şikâyet olmamasına rağmen Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kayıtlarında "şikâyet edilen" olarak yer alan kişisel verilerinin silinmemesi nedeniyle özel hayata saygı hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının ve bu hakla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 26/2/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, etkili başvuru ile özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı dışındaki şikâyetlerin kabul edilemez olduğuna, anılan haklara ilişkin şikâyetin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir. 2022/21252 ve 2022/23627 numaralı başvurular 2020/7358 numaralı başvuru dosyasıyla birleştirilmiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Başvuruya Konu Ceza Soruşturmasına İlişkin Süreç
4. Başvurucunun oturduğu binanın yöneticisi tarafından Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına verilen 12/6/2018 tarihli şikâyet dilekçesinde başvurucunun bina sakini olduğu, ismini bilmedikleri ve kendisini "başvurucunun kız kardeşi" şeklinde tanıtan kişi hakkında bina kurallarına riayet etmemesi nedeniyle şikâyetçi olunduğu belirtilmiştir.
5. Başsavcılık 28/2/2019 tarihinde başvurucu hakkında kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar vermiştir. Kararda müştekinin başvurucuya yönelik herhangi bir şikâyeti olmadığı belirtilmiştir.
6. Başvurucu 11/3/2019 tarihinde anılan karara karşı itiraz yoluna başvurmuştur. İtiraz dilekçesinde hakkında şikâyet olmadığı hâlde soruşturma kaydı açılması nedeniyle ağır usul ve hukuk hatası yapıldığını belirtmiştir.
7. Sulh Ceza Hâkimliği 21/5/2019 tarihinde itirazın kabulü ile kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına karar vermiştir. Kararda ihbar dilekçesinde başvurucunun adı geçmediği halde isim karışıklığı yapılarak hakkında soruşturma yürütüldüğü, kendisi yönünden herhangi bir şikâyet olmadığı gibi hakkında suç isnadında bile bulunulmadığı ifade edilmiştir.
8. Başsavcılık 4/7/2019 tarihinde başvurucu hakkında 5271 sayılı Kanun'un 158. maddesinin (6) numaralı fıkrası gereğince soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar vermiştir.
9. Başvurucu 8/7/2019 tarihli dilekçesi ile "şikâyet edilen" kaydının silinmesini talep etmiştir. Başkanlık 26/12/2019 tarihli yazıyla UYAP sisteminde bulunan kayıtların kanuni zorunluluk nedeniyle tutulduğunu, UYAP sisteminden silinmediğini belirtmiştir.
10. Sulh Ceza Hâkimliği başvurucunun talebini soruşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz mahiyetinde olmadığı gerekçesiyle işlemsiz iade etmiştir.
B. Başvuruya Konu İptal Davasına İlişkin Süreç
11. Başvurucu, UYAP sisteminden kaldırılması talebiyle 21/8/2020 tarihinde Ankara 18. İdare Mahkemesi'nde dava açmıştır. İdare Mahkemesi 22/4/2021 tarihinde davanın reddine karar vermiştir.
12. UYAP sisteminde yer alan kayıtların mevzuat hükümlerine göre silinmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Davanın reddine ilişkin karar Ankara Bölge İdare Mahkemesi tarafından 23/12/2021 tarihinde kesin olarak onanmıştır.
C. Başvuruya Konu Tam Yargı Davasına İlişkin Süreç
13. Başvurucu 15/5/2020 tarihinde tazminat talebiyle İdare Mahkemesi'nde dava açmıştır. İdare Mahkemesi 28/5/2021 tarihinde davanın reddine karar vermiştir.
14. İstinaf başvurusu Ankara Bölge İdare Mahkemesi tarafından 24/12/2021 tarihinde reddedilmiştir.
15. Başvurucu, ilgili yargısal süreçlerdeki kararlar kesinleştikten sonra süresinde başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
(6698 sayılı KVKK ve 5271 sayılı CMK hükümleri ile uluslararası mevzuat açıklanmıştır)
V. İNCELEME VE GEREKÇE
27. Anayasa Mahkemesinin 3/10/2024 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Özel Hayata Saygı Hakkı Kapsamındaki Kişisel Verilerin Korunmasını İsteme Hakkıyla Bağlantılı Olarak Etkili Başvuru Hakkının İhlal Edildiği İddiası
46. Somut olayda başvurucu hakkında şikâyet bulunmadığı yargılama makamlarının kararlarında tespit edilmesine rağmen Başsavcılık UYAP kayıtlarında başvurucuyu "şikâyet edilen" olarak kaydetmiştir.
49. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından yapılan yargılama sürecinde talebin esasının incelenmediği, başvurucunun kişisel verilerinin düzeltilmesi ve silinmesi talebinin değerlendirilmemesinde Anayasa'nın 20. maddesinde düzenlenen kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının gerekliliklerine uygun bir sebep gösterilmediği söylenebilir.
52. Yargılama makamları tarafından başvurucunun yanlış kayıtların düzeltilmesi ve silinmesi yönündeki talebinin ilgili ve yeterli gerekçelerle değerlendirilmemesi ile etkili başvuru yolunun gösterilmemesi nedeniyle özel hayata saygı hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı bağlamında kamusal makamların üzerine düşen pozitif yükümlülükleri yerine getirmediği sonucuna varılmıştır.
53. Açıklanan gerekçelerle yargılama makamlarının başvurucunun kişisel verilerinin düzeltilmesi ve silinmesi yönündeki talebinin esasının incelenmesini engelleyen yorumu sebebiyle özel hayata saygı hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ile bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
B. Tam Yargı Davasına İlişkin Özel Hayata Saygı Hakkı Kapsamındaki Kişisel Verilerin Korunmasını İsteme Hakkının İhlal Edildiği İddiası
59. Başvurucunun hakkında şikâyet bulunmadığı yargılama makamlarınca kabul edilmiştir. Bu kabule rağmen başvurucu UYAP kayıtlarında "şikâyet edilen" olarak kaydedilmiştir. İdare Mahkemesince kişisel verilere ilişkin güvenceleri içeren düzenlemeler bağlamında herhangi bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır.
60. Açıklanan gerekçelerle özel hayata saygı hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının öngördüğü pozitif yükümlülüklerin yerine getirilmediği anlaşıldığından Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
VII. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvuruların BİRLEŞTİRİLMESİNE, B. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizli tutulması talebinin KABULÜNE, C. Özel hayata saygı hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ve bu hakla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, D. Anayasa'nın 20. maddesinde düzenlenen özel hayata saygı hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ve bu hakla bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE, E. Diğer ihlal iddialarının İNCELENMESİNE GEREK OLMADIĞINA, F. Kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılması amacıyla ilgili makamlara GÖNDERİLMESİNE, G. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE, H. 487,60 TL harç ve 30.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 30.487,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE, İ. Ödemenin kararın tebliğini takiben dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde yasal FAİZ UYGULANMASINA, J. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 3/10/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.